|
|
|
|
|
|
| Kleio nummer 1, februari 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | Operatie Vmbo | | | Hans Pols en Marijke Meuwissen | | | | | | | | | | | | Berichten van het front | | Het grote gat tussen wat moet en wat mag | | | Hans Pols en Marijke Meuwissen | | | | Leraren vertellen over de gevolgen van de invoering van het vmbo op hun school. | | | |
Minister Hermans had het beloofd: tijdens zijn bewind zou de rust in onderwijsland terugkeren. Wat het voorgezet onderwijs betreft zou er alleen gewerkt worden aan de uitvoering van de plannen die onder zijn voorganger bedacht waren: de invoering van het vmbo en de tweede fase.
Maar van zijn voornemen lijkt weinig terecht te komen. Eerst ging zijn staatssecretaris een potje huilen in de Tweede Kamer en daarna blèrde ze met onze pubers op het Malieveld mee. En heel onderwijskundig Nederland is in rep en roer over tweede fase en studiehuis. Weinig rust dus. En toch voltrekt zich ondertussen operatie-vmbo vrijwel geruisloos. | | | | | | | | Een ingrijpende operatie | | Geschiedenis en staatsinrichting op het vmbo | | | Bert Dijkstra | | | | Alleen al dit globale overzicht laat zien hoeveel er zal veranderen in de komende jaren. | | | |
Veel scholen zijn druk doende met de vormgeving van het vmbo. Vbo en mavo gaan voortaan samen, zo horen we in voorlichtingsspotjes van de overheid op televisie en radio. Maar de operatie is meer dan het samenvoegen van twee schoolsoorten.
Er worden andere eisen aan leerlingen gesteld en de docent zal zijn didactiek aan moeten passen. Er komen leerwegen en nieuwe examens. En het vak geschiedenis en staatsinrichting komt verder in de verdrukking. | | | | | | | | Een haalbare zaak? | | Staatsinrichting in de basisvorming van het vmbo | | | Jannet van Drie en Jan Greep | | | | Verslag van de werkconferentie Staatsinrichting op 10 november 1999. Met aanbevelingen voor de toekomst. | | | |
Sinds enige tijd houdt een werkgroep van VGN en SLO zich bezig met staatsinrichting in de basisvorming van het vmbo, tot 1 augustus 1999 vbo en mavo. Wat wordt er nu precies gedaan aan staatsinrichting en waar ervaren docenten problemen?
In dit artikel wordt verslag gedaan van ervaringen van docenten met staatsinrichting, zoals die onder andere op een daartoe gehouden conferentie naar voren kwamen. Het artikel wordt besloten met aanbevelingen die de werkgroep op basis van haar bevindingen opgesteld heeft. | | | | | | | | De Middeleeuwen in de klas | | Net iets anders gegeven | | | Hans Werker | | | | Ook (I)vbo-leerlingen kunnen iets leren over de Middeleeuwen, maar je moet dan wel zorgen voor aantrekkelijke werkvormen en een inspirerende omgeving. En niet te vergeten: herhalen - herhalen - herhalen ... | | | |
Op het ivbo (het leerwegondersteund- en praktijkonderwijs) is het moeilijk om leerlingen te motiveren. Ze willen graag iets met hun handen doen en dan nog het liefst in groepjes. Het was voor mij dan ook een uitdaging om iets te verzinnen om de Middeleeuwen voor deze groep aantrekkelijk te maken. | | | | | | | | 1900 - 2000 | | Het project van de eeuw | | | John Louws en Menno van den Hoek | | | | In Zeeland werden alle Pabo-studenten aan het werk gezet in het 'project van de eeuw'. Ze leerden materiaal verzamelen en lesprojecten maken en raakten en passant op de hoogte van wat de vele Zeeuwse instellingen aan materiaal hebben liggen. De basisscholen hielden er een koffer met kant-en-klaar lesmateriaal aan over. | | | |
... of hoe je documentatiecentra, bibliotheken en archieven kunt ontsluiten voor pabostudenten, leerkrachten basisonderwijs en basisschoolkinderen. | | | | | | | | En verder | | | | Reactie op het inspectierapport over vijf jaar basisvorming.
René Corbeij, Annet van Leersum en Ineke Veldhuis | | | | | | | | Gesprek met Geert Mak
Jos Trippenzee en Huub Oattes | | | | | | | | De 20e eeuw in een doosje
Huub Oattes bespreekt Retrospect | | | | | | | | Boeken | | | | | | | | Kleiokrant |
In dit nummer vindt u de jaarstukken van de VGN voor de Algemene Ledenvergadering van 18 maart a.s. in Utrecht. Een strookje om u op te geven zit in het katern op bladzijde 15. U kunt ook mailen naar de brievenbus in de VGN-site. |
| | Kleio nummer 2, maart/april 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | 1900 - 2000 | | Hoofd en hart: een korte terugblik op de eeuw | | | H.W. von der Dunk | | | | In ronde getallen van 1900 tot 2000, beter van 1914 tot 1990? - dat was de twintigste eeuw. En zo heeft ieder een 'eigen' eeuw. Want niet alleen het hoofd, maar ook het hart stuurt de mens die zijn verleden beschouwt. | | | |
Ieder heeft zijn 'eigen' twintigste eeuw. Ook de historicus werkt behalve met zijn hoofd, zijn vakkennis, met oog en hart. Het oog reikt ver, verder dan de eigen tijd, en het hart kan een beter inzicht geven in de denkbeelden van mensen en de redenen waarom zij destijds op bepaalde zaken reageerden op een manier die nu vreemd overkomt.
Het is de taak van de historicus verstandig om te gaan met ál deze vormen van kennis. Dat betoogde prof. dr. von der Dunk in zijn lezing tijdens de didactiekconferentie van de VGN op 28 januari jl. in Vught en daarbij gaf hij een schets van een aantal aspecten van 'zijn' eeuw. | | | | | | | | Huib de Ruijterprijs voor Leo Dalhuisen | | De vader der structuurbegrippen | | | Jan van Oudheusden | | | | Op 18 maart is op de VGN-jaarvergadering de Huib de Ruijterprijs uitgereikt aan Leo Dalhuisen. Dat de bevlogen Leidse vakdidacticus kandidaat was voor de hoogste VGN-onderscheiding hoeft niet te verbazen. Weinig mensen wisten zulke uitgesproken visies op geschiedenisonderwijs te combineren met zo'n verbluffende productiviteit. | | | | | | | | Geschiedenis en staatsinrichting in de bovenbouw van het vmbo | | Oude wijn en nieuwe kansen | | | Huub Kurstjens | | | | Toelichting op het nieuwe schoolexamen en landelijk schriftelijk van het vmbo | | | |
Het nieuwe examenprogramma voor het vmbo ligt zo goed als vast. In het midden-katern van dit nummer van Kleio is het gedeelte voorgeschiedenis en staatsinrichting afgedrukt. Op het ministerie van OC&W wordt gewerkt aan de boekjes voor alle vakken, die als één pakket naar de scholen gaan. In dit artikel wordt ingegaan op de positie van ons vak in de nieuwe structuur en de veranderingen in de examens. | | | | | | | | Het nieuwe examenprogramma | | Geschiedenisles in drie en vier vmbo | | | Theo van Zon | | | | Waar moeten de geschiedenislessen in de bovenbouw vmbo over gaan? En wat voor gevolgen heeft dat voor de manier van werken van docent en leerlingen? Toelichting op de verschillende kern- en verrijkingsdelen. | | | |
In dit artikel wordt een toelichting gegeven op het nieuwe examenprogramma vmbo voorgeschiedenis en staatsinrichting (in het vervolg voor het gemak 'geschiedenis'), dat als middenkatern is opgenomen in dit nummer van Kleio.
De informatie is afkomstig uit de examengids die via het Internet beschikbaar zal komen vanaf mei 2000. | | | | | | | | Commissie Lerarenopleidingen | | Eenheid in verscheidenheid? | | | Thijs van Vugt | | | | Het VGN-bestuur heeft op 20 september jl. een Commissie Lerarenopleidingen geïnstalleerd. Ze is samengesteld uit vijf docenten uit de eerste- en tweedegraads opleidingen (Janneke Riksen, Frits Rovers, Thijs van Vugt, Annette Wind en Marianne Zewald) en twee docenten uit het voortgezet onderwijs, die ervaring hebben in het begeleiden van studenten (Harrie van Alphen en Sipko Veneman). Ineke Veldhuis-Meester vertegenwoordigt het bestuur van de VGN.
Met dit artikel wil de nieuwe commissie zich aan u presenteren. | | | | | | | | En verder | | | | Werken met historische films (Stefan Boom) | | | | | | Museum Het Valkhof in Nijmegen (Jan van Oudheusden) | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant |
Het nieuwe examenprogramma vmbo is als middenkatern in dit nummer opgenomen. |
| | dinsdag, 4 juli 2006 | | Politieke spotprenten en de Klassieken | | Wie kan de boog van Odysseus spannen? | | | Kees van Kemenade | | | | Met de terugtocht van Grieken en Romeinen uit het onderwijs gaat ook een stukje inzicht verloren in cultuuruitingen van verleden en heden. Wie zal in de toekomst de grapjes nog kunnen begrijpen van twintigste-eeuwse cartoonisten? | | | |
Wanneer leerlingen niets meer weten van de klassieke oudheid en de mythen en sagen van Romeinen en Grieken is dat een pijnlijk gemis, en niet alleen omdat daarmee die periode uit hun blikveld is verdwenen. Vele eeuwen lang zijn aspecten uit het klassieke verleden een bron van inspiratie geweest voor denkers, politici en kunstenaars.
Ook nu wordt de oudheid nog gebruikt, bijvoorbeeld in de beeldtaal van cartoonisten. Voor leerlingen geen reden om die cartoons hoger te waarderen, maar misschien kun je het omdraaien: een leuke eigentijdse politieke tekening met klassieke trekjes kan ingezet worden om interesse te wekken voor de oudheid. | | | | | | | | Scholen Adopteren Monumenten | | Een monument als kapstok voor vaardigheden en kennis | | | Nienke Pool en Jos Beelen | | | | Het SAM-project jaagt de leerlingen de straat op. Historisch onderzoek in de eigen omgeving, eventueel samen met andere vakken, kan lessen in de school vervangen en zonder veel verlies aan diepgang en kennis voor afwisseling zorgen. | | | |
In dit artikel wordt een omgevingsonderwijsproject toegelicht dat zowel in de basisvorming als in bovenbouw en tweede fase kan worden uitgevoerd. Het idee achter Scholen Adopteren Monumenten is dat de school een langdurige band met een monument aangaat. Deze band is puur educatief van aard. De school hoeft het monument bijvoorbeeld niet te onderhouden, het functioneert als kapstok voor vaardigheden en kennis. | | | | | | | | De technische cirkel | | De tweede industriële revolutie en het ontstaan van technische netwerken | | | Dick van Lente | | | | Beheersingsproblemen aan het einde van de negentiende eeuw en de oplossingen daarvan geven inzicht in het ontstaan van een manier van leven, die ook nu nog heel gewoon is: massaal vervoer, massaproductie en massaconsumptie. | | | |
De ontwikkeling van wetenschap en techniek behoort tot de drijvende krachten van de westerse maatschappij. Historici - onderzoekers en docenten - doen er dus goed aan die ontwikkelingen een plaats te geven in het bredere verhaal van de wording van die maatschappij. Dat is niet eenvoudig. Het vraagt om aandacht voor technische en natuurwetenschappelijke inzichten die ons alfa's niet komen aanwaaien en bovendien om integratie van die inzichten in de sociale en cultuurgeschiedenis.
Gelukkig zijn er de laatste tijd veel boeken verschenen die hierin de weg wijzen. Uit een aantal daarvan heb ik geput voor het volgende verhaal, dat handelt over een aspect van de zogenaamde 'tweede industriële revolutie' die aan het eind van de negentiende eeuw plaatsvond in de westerse landen. | | | | | | | | Docent in de Tweede Fase | | 'Vluchten kan niet meer' | | | Greetje de Vries | | | | Een voorzichtige inventarisatie van de eerste resultaten | | | |
Waren het in het cursusjaar '98-'99 alleen nog maar de pionierende scholen die zich eraan waagden, de tweede fase is nu in heel het land van start gegaan en inmiddels zijn ook de eerste, misschien wat wrange, vruchten al geplukt. Tijd om een voorzichtige balans op te maken met betrekking tot de positieve en negatieve aspecten van deze majeure onderwijskundige vernieuwing. | | | | | | | | En verder | | | | Boek van de maand: de wereld van Sofie en de reis van Theo | | | | | | In gesprek met Euroclio | | | | | | Museumnieuws: het Amsterdams Historisch Museum | | | | | | Methodebespreking: Onvoorspelbaar verleden | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant |
|
| | Kleio nummer 4, juni 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | Bij dit nummer | | | Jos Trippenzee | | | | | | | | Voor eens en altijd | | Arthur, koning uit een ver verleden? | | | Frank Brandsma | | | | Na het vertrek van de Romeinen (ca. 410) uit Brittannië begon een periode waarover bijzonder weinig bekend is. In die tijd moet de koning Arthur geleefd hebben, die zo bekend is uit legenden, verhalen, romans en films. Maar wie was de historische Arthur, waar woonde hij, wat deed hij? | | | |
Avalon, Excalibur, de Ronde Tafel, Camelot, Merlijn, de Graal, ridders als Walewein en Lancelot ... Het noemen van koning Arthur roept ook nu nog allerlei associaties op.
Waarop is het rijke Arthurmateriaal eigenlijk gebaseerd? Heeft Arthur wel bestaan? | | | | | | | | Drie historische Arthur-sites in Zuid-Engeland | | In de voetsporen van koning Arthur | | | Jan van Oudheusden | | | | Zin om de sporen te volgen van koning Arthur? Lees hier over zijn ronde tafel, zijn geboorteplaats en zijn graf. | | | |
Koning Arthur 'leeft' in Engeland. De plaatsen, waar hij slag leverde en met zijn hofhouding verbleef, staan op de kaart als nationaal erfgoed, de moeite woord om te bezoeken. Zoals bij de schriftelijke bronnen over Arthur is het maar de vraag of het hier gaat om de echte plaatsen, van de echte gebeurtenissen. De ene site is betrouwbaarder dan de andere. | | | | | | | | Kleioscoop | | Eén gegeven, twee interpretaties | | | Jan van Oudheusden | | | | Bespreking van de films Excalibur en First Knight | | | | | | | | Ideetje misschien ...? | | Op zoek naar de echte Arthur | | | Ineke Veldhuis-Meester | | | | Er zijn veel legenden, verhalen en romans over koning Arthur en zijn hof, er zijn films, maar ook heel oude bronnen en archeologische vondsten. Met dit Engelse lesmateriaal, dat is bewerkt en aangepast voor Nederlandse leerlingen in de basisvorming, kun je oefenen in het kritisch omgaan met primaire en secundaire bronnen. | | | |
Met een legendarische figuur als koning Arthur kiest de docent een aansprekend onderwerp voor een opdracht, die leerlingen in de basisvorming kritisch leert omgaan met bronnen. In de loop der eeuwen doen er zoveel verhalen over Arthur de ronde; wat is nu waar? Onderstaand lesmateriaal komt uit een al oudere Engelse serie 'Evidence', dunne boekjes met bronnenon-derzoekjes. Uit het eerste boekje 'What is history?' geschreven door Jon Nichol (Basil Blackwell 1980, 1990 ) is een gedeelte bewerkt voor Nederlandse leerlingen. | | | | | | | | En verder | | | | Arthur-boeken | | | | | | Arthur op het internet | | | | | | Cd-rom 'Het Anne-Frank Huis' | | | | | | Kleiokrant | | | | | | Stofomschrijving van het CE-onderwerp 'Nederland en Indonesië.
Vier eeuwen contact en beïnvloeding' |
|
| | Kleio nummer 5, juli/augustus 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | Interview | | Politiek is voor een deel theater | | | Huub Oattes en Jan van Oudheusden | | | | Hans Wiegel over het schoolvak geschiedenis 'toen en nu' en zijn carrière in de politiek | | | |
Is Hans Wiegel (1941) nu al geschiedenis? Vanaf het moment in 1967 dat de VVD-politicus als jongste Kamerlid in de groene bankjes plaatsnam, tot in de fameuze 'Nacht van Wiegel' van 1999, belichaamt Wiegel ruim drie decennia vaderlandse geschiedenis en politiek. Reden voor 'Kleio' om een geanimeerd gesprek te hebben met het fenomeen. Hoe is zijn kijk op het schoolvak geschiedenis en hoe blikt hij terug op de jaren van strijd tegen ome Joop, op de formatie van 1977, op de kwestie-Aantjes? | | | | | | | | Maatgevend voor de nieuwe eeuw? | | Het examen van 2000 | | | Hans Pols, Jan van Oudheusden | | | | Docenten leveren commentaar op de vragen van het afgelopen examen. | | | |
Het is te hopen dat het centraal schriftelijk examen van dit jaar niet maatgevend zal zijn voor de nieuwe eeuw. Werd er niet havo-examen leidde tot grote protesten en het verleggen van de al teveel geklaagd over het mavo- en het vwo-examen, het cesuur met maar liefst twee hele punten! Terneergeslagen en kwade meiden en jongens moesten hier en daar al tijdens het examen opgevangen worden, omdat zij het niet meer zagen zitten.
Op de website van de VGN kwamen heel wat op- en aanmerkingen binnen en het bestuur stuurde alvast een brief daarover naar de CEVO. Binnenskamers zullen er nog wel wat harde noten gekraakt worden. Zoiets mag natuurlijk helemaal niet gebeuren.
Zoals gebruikelijk geven leraren met examenklassen hun commentaar op de vragen. | | | | | | | | Ideetje? | | Politiek en 'Metro' | | | Elise Storck | | | | Hoe maak je leerlingen duidelijk wat 'politiek' is? Neem een Metro of een Spits. | | | |
Recept voor een (eerste) les staatsinrichting in de basisvorming.
Benodigdheden:
- één exemplaar van 'Metro' of 'Spits' per leerling en een of twee reserve-exemplaren.
('Metro' nodigt uitdrukkelijk op haar groene bakken in de stations uit: 'Neem mee. Ook voor thuis'.)
- per bladzijde een (gekleurd) blaadje met daarop in dikke letter het nummer van de bladzijde
- plakband
- een schaar per twee leerlingen
- doos of zak voor oud papier
- op het bord: definities van staatsinrichting en politiek | | | | | | | | Een vuller van gaten ... | | Kleiogesprek met Steven Saylor | | | Tineke Bogaerts en Jos Trippenzee | | | | In juni was Steven Saylor in Nederland. Hij vertelde hoe hij voor zijn historische detectives de Romeinse oudheid gebruikt. | | | |
Kort geleden is de vertaling van 'Rubicon' verschenen, het zesde boek over de detective Cordianus, die in het oude Rome van de laatste eeuw voor Christus zo vaak om hulp wordt gevraagd door de Romeinse aristocratie.
We spraken in zijn hotel in Amsterdam met de man die Gordianus tot leven wekte: de schrijver Steven Saylor (Texas 1956). | | | | | | | | En verder | | | | Boek van de maand | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant | | | | | | In dit nummer is het register op de 40e jaargang (1999) geniet. |
|
|
| Kleio nummer 6, september 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | Gesprek met Amerikadeskundige Willem Post | | 'We hadden het in eigen hand moeten houden' | | | Hans Pols | | | | Journalist en leraar Willem Post (Segbroekcollege, Den Haag) vertelt over de combinatie 'school en Hilversum', en geeft achtergronden van de komende presidentsverkiezingen. | | | |
Willem Post (1955) is een van die collega's die hun baan in het onderwijs combineren met heel onder werk. Hij geeft voor een groot aantal kranten, tijdschriften en radio- en televisieomroepen zijn visie op de Verenigde Staten. Daarnaast schreef hij een aantal boeken over Amerika. Zijn laatste boek, 'Dollars, macht en idealen' speciaal geschreven voor de presidentverkiezingen van 2000, kreeg gunstige recensies en een tweede druk. En toch is Post ook een leraar, vooral een vertellende leraar, met een visie op het geschiedenisonderwijs. | | | | | | | | Het formuleren van goede hoofd- en deelvragen voor een profielwerkstuk | | 'Een probleemstelling? Hoe kom je eraan?' | | | Janneke Riksen | | | | 'Concept-mapping' kan een goede werkwijze zijn om leerlingen aan een hoofdvraag en deelvragen te helpen voor een profielwerkstuk. En met het lijstje kwaliteitscriteria in het artikel kunnen ze nagaan of die goed genoeg zijn. | | | |
De deur van de bezoekerskamer ging open. Gert kwam de kamer in. 'Mag ik nog iets vragen?' vroeg hij. Hij keek zijdelings naar Ad, omdat hij in hun gesprek inbrak.
'Ja, natuurlijk,' zei Maarten. 'Wat is eigenlijk de probleemstelling. Hij kwam aarzelend dichterbij.
'Probleemstelling?' vroeg Maarten verbaasd. 'Als ik onderzoek ga doen, moet ik toch een probleemstelling hebben?'
'Ik gebruik nooit een probleemstelling.'
Gert keek hem ongelovig aan.
'Ik verdiep me in een onderwerp en als ik er wat van afweet dan schrijf ik er een stuk over.'
'Maar je hebt toch een probleemstelling nodig om richting aan je onderzoek te geven?'
'Als ik iets onderzoek, verander ik voortdurend van richting. Dat kan toch niet anders?'
'Dan geloof ik dat ik de opdracht maar weer terug geef,' zei Gert verslagen.
Wellicht herkennen velen in bovenstaand citaat de hoofdfiguur Maarten Koning uit de zevendelige roman van J.J. Voskuil, Het Bureau. Met dit citaat opent Heinze Oost zijn proefschrift over probleemstellingen in dissertaties.
Deze Utrechtse filosoof en didacticus analyseerde driehonderd dissertaties en kwam tot de conclusie dat de meeste universitaire proefschriften een gammele probleemstelling hebben. Nu betekent dat niet dat het onderzoek zelf daardoor ook altijd slecht is, maar een onderzoek zonder scherpe vraagstelling loopt meer kans vertraging op te lopen of te mislukken.
Oosts conclusie geeft te denken. Als het voor promovendi al moeilijk is om een goede vraagstelling te formuleren, wat mogen we dan nog van onze havo- en vwo-leerlingen verwachten? | | | | | | | | In de Gouden Kom | | De papieren werkelijkheid: het PTA | | | Genio Ruesen | | | | Ook docent in de Tweede Fase? In deze serie artikelen van de Commissie Havo/Vwo kun je praktische ideeën opdoen. Opmerkingen over deze bijdrage en suggesties voor volgende onderwerpen kun je kwijt op de website van de VGN. | | | |
In de serie 'Docent in de Tweede Fase' willen de leden van de Commissie Havo/Vwo verslag doen van hun ervaringen in het voorbije schooljaar. 'Vluchten kan niet meer' in het mei-nummer van Kleio was onze eerste bijdrage.
Net als voor de meeste andere collega's was het afgelopen schooljaar voor ons het eerste onder het nieuwe onderwijsregime. Wij zijn tegen een aantal problemen aangelopen. Die willen we bespreken in Kleio. Collega's kunnen er hun voordeel mee doen. Op de website van de VGN openen we een discussieforum naar aanleiding van deze artikelen. Suggesties voor een volgende bijdrage en discussie over bijdragen zijn daar welkom. Tevens kondigen we daar aan wat het volgende artikel zal zijn.
We hopen dat collega's met deze serie artikelen hun voordeel kunnen doen. Misschien een beetje tot lering en anders wel tot vermaak. Ook al gaat het om onze persoonlijke problemen en oplossingen; iedere school kent andere situaties, eisen en verlangens. | | | | | | | | Ideetje misschien? | | Speelfilm en praktische opdrachten | | | Jan van Oudheusden | | | | Is het mogelijk speelfilms die op video zijn uitgebracht te laten gebruiken voor praktische opdrachten in de tweede fase? Jan van Oudheusden heeft dit uitgetest in zijn klassen 4-vwo en 4-havo.
Hier het verslag van zijn bevindingen. | | | | | | | | 25 jaar archeologie op de Philips van Horne SG in Weert | | Onderwijs op de schop | | | Jan Walravens | | | | De Philips van Horne SG heeft een eigen archeologische werkgroep, waardoor leerlingen al vele jaren les krijgen over archeologie en praktische ervaring kunnen opdoen in het veld. | | | |
Niemand had nog van de termen 'basisvorming' en 'studiehuis' gehoord toen in 1976 de jonge leraar geschiedenis Gerrit Hasendonckx en vijftien van zijn leerlingen voor het eerst een groot deel van hun zomervakantie doorbrachten op een archeologische opgraving in België. Inmiddels heeft de archeologische werkgroep van de Philips van Horne Scholengemeenschap uit Weert het vijfentwintigste opgravingskamp van drie weken achter de rug. Ruim honderd bovenbouwleerlingen en oud-leerlingen van de school zijn erin actief. | | | | | | | | En verder | | | | Kleioskoop: 'Gladiator' doet oude tijden herleven (Anton van Hooff) | | | | | | Boek van de maand: de Dorling Kindersley Atlas of World History (Jan van Oudheusden) | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant |
|
| | Kleio nummer 7, oktober/november 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | | Veldraadpleging over conceptrapport-De Rooij | | Geschiedenisonderwijs op de schop | | | Jan van Oudheusden | | | | De commissie-De Rooij heeft haar conceptrapport over het geschiedenisonderwijs in de toekomst voorgelegd aan het veld, docenten en deskundigen. Hier alvast een kijkje in de keuken. | | | |
Wat zal het geschiedenisonderwijs van de toekomst de leerling te bieden hebben? Wordt het feiten stampen of grote verbanden doorzien? Wordt het kritisch bronnenonderzoek of krijgt de verhalende docent meer ruimte? Komt de chronologische lijn nadrukkelijker naar voren? De commissie-De Rooij kwam met een tussenrapport en tiet een aantal docenten vrijuit reageren. | | | | | | | | Zelfstandig historisch onderzoek in de eigen omgeving | | Afbeeldingen als basis | | | Ger Jan Onrust | | | | Een project omgevingsonderwijs uitgeprobeerd in Nederland en Curaçao. | | | |
Een project omgevingsonderwijs dat niet al te veel voorbereidingstijd in beslag neemt, niet veel meer dan één les uitleg vergt en waarbij leerlingen, vaak met plezier, in tweetallen vrijwel zelfstandig werken: wie wil dat nu niet?
In de afgelopen jaren is het project dat in dit artikel wordt besproken drie keer uitgevoerd, waarbij telkens weer een aantal leerlingen verrassende resultaten presenteerde; in de eerste klas Iwoo/vmbo (Saenredamcollege - nu Bertrand Russel College - Wormerveer), in de tweede klos mavo/havo/vwo (Saenredamcollege, Zaandijk) en in de derde klas havo/vwo (Peter Stuyvesant College, Willemstad Curaçao). | | | | | | | | Erasmus en zijn 'Lof der zotheid' | | 'Drink mee of ga weg' | | | Petty Bange | | | | Naar aanleiding van de verschijning van de nieuwe vertaling van 'De lof' gaat Erasmuskenster en -vertaalster Petty Bange in op tijd en werk van onze eigen humanist. | | | | | | | | Het Internet en het Nederlandse geschiedenisonderwijs | | Na schrift en boekdrukkunst ... | | | Cees Bol | | | | Mogelijkheden en onmogelijkheden van het nieuwe medium: praktische tips en informatie over www.geschiedenis.net van Reinard Maarleveld. | | | |
Binnen zeer afzienbare tijd kan het hele Nederlandse onderwijs via Kennisnet kennismaken met de immense mogelijkheden van het Internet. In dit artikel zal ik proberen een schets te geven van wat in mijn ogen voor de Nederlandse geschiedenisleraren de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn.
Ik hoop op veel reacties, want dit terrein is nog nauwelijks ontgonnen, maar het kan niet meer worden genegeerd. | | | | | | | | In De Gouden Kom | | De praktijk van de praktische opdracht | | | Greetje de Vries | | | | De p.o.: belasting of hulpmiddel? Vooral het laatste, zegt Greetje de Vries en geeft daar enkele voorbeelden van. | | | |
In december 1999 nam staatssecretaris Adelmund in een reactie op de scholierendemonstratie een aantal maatregelen om de werkdruk voor scholieren en docenten te verminderen. Eén daarvan betrof de praktische opdrachten (p.o.'s). Een p.o. is een opdracht van beperkte omvang die een leerling alleen of in kleine groepen of duo's moet uitvoeren en waarmee een aantal vakvaardigheden kan worden geoefend.
Het minimumaantal verplichte p.o.'s werd in december 1999 gesteld op één. Waarbij wel weer aangetekend kan worden dat één p.o. uiteen kan vallen in twee of drie kleinere opdrachten.
De maatregel werd gepresenteerd als een verlichting, maar heeft de maatregel inderdaad een verlichtend effect? En voor wie dan, voor de leerling, voor de docent, voor beide?
Greetje de Vries werkt als docent geschiedenis op het Zernike College in Groningen, een 'voorhoedeschool' die al in de eerste ronde is gestart met de tweede fase. | | | | | | | | En verder | | | | Boek van de maand: Geschiedenis in beeld | | | | | | Museumnieuws: het Limburgs Museum | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant |
|
| | Kleio nummer 8, december 2000 |
| dinsdag, 4 juli 2006 | Indië-special| Gesprek met leden van de stofomschrijvingscommissie 'Nederland en Indonesië' | | Ontmoeting, verbintenis en scheiding | | | Jan van Oudheusden en Hans Pols | | | | Jeroen Touwen, Jan de Valk en Theo van Zon gaan in op vragen uit het veld | | | |
'Nederland en Indonesië, vier eeuwen contact en beïnvloeding'.
In die formulering zit iets eigenaardigs, want Indonesië zou natuurlijk zonder Nederland nooit bestaan hebben. Het land is het product van de Nederlandse aanwezigheid in 'de Oost' en als zodanig een blijvend bewijs van contact en beïnvloeding. Toch is er in die vier eeuwen niet alleen maar sprake van eenrichtingsverkeer geweest. Vandaar dat de leden van de stofomschrijvingscommissie graag spreken van een ontmoeting van culturen. Op zo'n echte Hollandse druilerige herfstmiddag spreken we met de stofomschrijvers over het land onder de zon. Onze gesprekspartners zijn drie leden van de commissie: Jeroen Touwen (indiëspecialist, gepromoveerd op de economische geschiedenis van de buitengewesten van Nederlands-Indië 1900-1942), Jan de Volk (docent te Bussum en vakdidacticus te Amsterdam) en Theo van Zon (docent te Amhem, commissielid speciaal voor de mavo-vbo-versie). | | | | | | | | Roepingsbesef contra realiteit | | De band verbroken | | | Wim van den Doel | | | | Een onverwachte ramp, zo beschouwden vele Nederlanders de Indonesische eis van onafhankelijkheid. Wij zouden de kolonie toch geleidelijk aan daarheen voeren langs een lange, lange weg? '... Het kind opvoeden tot een man?' | | | |
Een van de meest dramatische gebeurtenissen in de vier eeuwen lange betrekkingen tussen Nederland en de Indonesische archipel was de strijd voor de Indonesische onafhankelijkheid tussen 1945 en 1949. Deze strijd resulteerde in de definitieve ondergang van Nederlands-Indië en de geboorte van een onafhankelijk Indonesië, dat zich in de jaren die volgden steeds meer zou ontworstelen aan de bond met de voormalige kolonisator, zodat voor Indonesië thans Nederland weinig meer is dan een klein land aan de Noordzee. | | | | | | | | Vier eeuwen contact en beïnvloeding | | 'De waaier van het fortuin' | | | Joop de Jong | | | | 'Fortuyn trock overzee en ging nae het Oosten bruizen en hield in Indiën ten longen leste stand'.
En hoe het daar iedereen verging leest u in het boek van dr. J.J.P. de Jong, die in dit artikel de grote lijn ervan uiteenzet. | | | |
Omdat het eindexamen geschiedenis in 2001 en 2002 in het teken staat van 'Nederland en Indonesië. Vier eeuwen contact en beïnvloeding' en 'De waaier van het fortuin' het meest recente overzichtswerk is dat zowel dit onderwerp als deze periode bestrijkt, verzocht de redactie van Kleio mij iets te vertellen over de ontstaansgeschiedenis en de inhoud van dit boek en vooral de culturele component speciale aandacht te geven. | | | | | | | | Een gemiste kans waar nog wat van te maken valt | | Molukkers in het eindexamen Geschiedenis | | | Magdaleen Kingmans en Henk Smeets | | | | Een inhaalslag Molukkers? Nee, dat is de casus niet. Daarom hier een aantal handvatten om degelijker in te gaan op de problematiek. | | | |
De beschrijving van de casus Molukkers is in vakkringen niet meegevallen. Behalve dat veel informatie, die leerlingen nodig hebben om zinnig met voorgelegde bronnen om te gaan, ontbreekt, bevat hij zelfs nog fouten. De auteurs van dit artikel proberen in de manco's te voorzien. | | | | | | | | Een mooie droom of werkelijkheid? | | Het beeld van tempo doeloe | | | Tom van der Geugten | | | | Waar hebben we het eigenlijk over als het gaat om tempo doeloe? Een verhaal over bronnen en beeldvorming. | | | |
Tempo doeloe, de goede oude tijd - een kookpot van herinneringen. Dit artikel gaat over de casus 'tempo doeloe' uit de stofomschrijving. Aan de hand van foto's gaat de auteur in op de historische situatie en de beeldvorming over 'tempo doeloe'. Want uit die kookpot stijgen heel verschillende dampen op.
Waar hebben we het eigenlijk over? | | | | | | | | En verder | | | | Tinka's in de toko: Nederlandse woorden uit Indonesië
Nederlanders gebruiken regelmatig woorden die uit Indonesië afkomstig zijn; vaak zonder dat ze dat weten. Deze woorden zijn duidelijke sporen van de historische relatie tussen Nederland en Indonesië. Hieronder worden er zesentwintig genoemd.
Met een beetje puzzelen vind je alle juiste betekenissen.
Tom van der Geugten | | | | | | Indië op Internet | | | | | | Boek van de maand: Tipje van de sluier | | | | | | Boeken | | | | | | Kleiokrant | | | | | | | | Middenkatern: Filmbeelden van Nederlands-Indië |
|
|
|
|
|
|
Inhoud vorige nummers