Kleio inhoud 2003 Kleio nummer 1, januari 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Kleiogesprek Staatsinrichting 'vroeger' en nu            Stefan Boom              Kleioredacteur Cees Bol in gesprek met drie collega's: een oude rot en twee jonge docenten.     Cor Roozenbeek houdt er in April van dit jaar mee op. Hij is dan 62 jaar en heeft er bijna veertig jaar onderwijservaring op zitten. Janneke en Paul Maijstre zitten nog in de laatste fase van hun (tweedegraads) lerarenopleiding. Alle drie werken zij op het Kalsbeekcollege, een christelijke scholengemeenschap van v mbo tot en met gymnasium in Woerden. Met Kleio-redacteur Cees Bol praten zij over staatsinrichting.       De historische achtergronden van de kwestie Cyprus Het leed van Afrodite   Kees Klok     In 2004 wordt ook Cyprus lid van de EU, maar het eiland is nog steeds verdeeld. Boven de 'groene lijn' wonen de Turks-Cyprioten, eronder Grieken. Onderhandelingen om die deling op te heffen zijn gaande. Uit de voorgeschiedenis is wel duidelijk dat die niet zo vlot zullen verlopen.     Op de EU-top van Kopenhagen, in december 2002, is besloten dat ook Cyprus, in ieder geval het Griekse gedeelte, in 2004 tot de Europese Unie kan toetreden. Cyprus haalt de krant niet meer zo vaak als een aantal jaren geleden, maar dit wil niet zeggen dat er veel is veranderd in de feitelijke situatie. In wezen is die nog hetzelfde als in 1974, na de Turkse invasie: een langs de 'Groene Lijn' verdeeld eiland, met een VN-vredesmacht, waarvan het noorden door Turkije wordt bezet en waarin nog steeds meer dan tweehonderdduizend mensen wonen als vluchteling in eigen land.       Museum De druk van de geschiedenis     Hans Pols bezocht met leerlingen het Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland in Bonn.     In 1994 opende de toenmalige bondskanselier Helmut Kohl in Bonn het Haus der Geschichte. Honderdduizenden bezochten sindsdien het museum van de moderne Duitse geschiedenis. De komst van het museum was een goedmakertje voor het vertrek van regering en parlement naar Berlijn. In opstelling en in bezoekersaantallen is het museum een monument geworden voor de wijze waarop de Duitsers greep hebben proberen te krijgen op hun recente geschiedenis. Want als er een volk in Europa is dat heeft geleden onder zijn eigen geschiedenis, dan is het het Duitse wel.       Ideetje ...? Opa's opa en andere P.O.'s   Jan van Oudheusden     Verschillende manieren om leerlingen van 4- en 5-vwo een praktische opdracht te laten maken.     Lang geleden, toen de tweede fase nog niet bestond, en het vak geschiedenis nog een keuzevak was van drie of vier wekelijkse lesuren, vormde de eindexamenscriptie in klas 6-vwo hét paradepaardje van de geschiedenisdocent. Persoonlijk beschouwde ik die scriptie als de ultieme test voor mijn leerlingen, en ik hoopte dat er iets van de vonk zou overslaan die ik me uit mijn eigen studietijd herinnerde, de kick van de jonge onderzoeker die zich verdiept in zijn bronnen en voor wie zich vervolgens allerlei nieuwe inzichten en kennisvelden openbaren.       Casustoetsing in het eindexamen geschiedenis A continuing story   Stefan Boom     Leert de geschiedenis ook lessen? Citomedewerker Stefan Boom dook in de voorgeschiedenis van het cse op zoek naar mogelijkheden om een casus, zoals voorgesteld in het rapport-De Rooy, te toetsen.     De Commissie Historische en Maatschappelijke Vorming (de commissie-De Rooy) heeft in haar advies een lans gebroken voor een andere vorm van het centraal schriftelijk eindexamen geschiedenis: een casus vormt daarvan het hoofdbestanddeel De examenkandidaten krijgen twee casussen voorgelegd waaruit zij er één moeten kiezen. De casussen betreffen een kwestie waarover de kandidaten, gebruik makend van hun historisch besef, hun standpunt moeten bepalen. Maar is deze aanpak wel zo nieuw? Is de casustoetsing niet al eens uitgebreid bediscussieerd?       En verder     Boeken           De jaarvergadering van de VGN           Jaarstukken 2003           Kleiokrant   Kleio nummer 2, maart 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Irak, Saddam Hoessein en de confrontatie met Amerika Van bondgenoot tot schurkenstaat            Jan van Oudheusden              Een overzicht in vogelvlucht laat zien welke ontwikkelingen het Midden-Oosten, en met name Irak, de afgelopen tachtig jaar heeft doorgemaakt.     Tussen het moment van schrijven en van lezen van dit artikel is er misschien al oorlog uitgebroken tussen de Verenigde Staten en Irak. Februari 2003 was een maand van sterk oplopende internationale spanning, van vredesdemonstraties, onenigheid in de NAVO, en verschillende reacties op het rapport van de wapeninspecteurs, Dit artikel biedt een vogelvluchtoverzicht van de confrontatie tussen Amerika en Irak. Het is bestemd voor geschiedenisdocenten en ook voor hun leerlingen.       Moraal en politiek in popmuziek   Jan de Vries     Het Nederland van de jaren vijftig tot tachtig in popmuziek.     Politiek (politiek), politiek (politiek). Ik ben er niet en ik ken ze niet. Politiek (politiek), politiek (politiek). Ik kijk niet, dus ik zie niets. Ik praat niet, dus ik zeg niets. Ik kijk niet, dus ik zie niets. Ik ben er niet, ik ken ze niet. 'Politiek' van Bram Vermeulen uit 1980. Liedteksten die je kunt kopiëren voor gebruik door leerlingen stonden in Kleio 8 van 2002, het themanummer 'Nederlanders en hun gezagsdragers 1950-1990'.       Profielwerkstukken maken met origineel archiefmateriaal Leerlingen van CSG Liudger in het Tresoar-archief   Joke Noordstrand     Werken met authentiek archiefmateriaal in een echt archief heeft allerlei voetangels en klemmen. Het Liudger en het archief in Leeuwarden laten zien dat het toch kan!     48 Eindexamenleerlingen havo/vwo van de Christelijke Scholengemeenschap Liudger in Drachten hebben dit jaar hun profielwerkstukken geschiedenis gemaakt in Tresoar het 'Frysk histoarysk en letterkundich sintrum' in Leeuwarden. Uitgangspunt was het gebruik van origineel archiefmateriaal.       Methoden voor de vmbo-bovenbouw   Theo Veldhuis     Bespreking van MeMo en Sporen     Dit jaar wordt voor het eerst het landelijk schriftelijk vmbo-examen afgenomen op basis van het nieuwe examenprogramma. Er zijn methodes gemaakt voor de verschillende leerwegen en vorig jaar is daar al ervaring mee opgedaant al was (en is) nog niet alles beschikbaar. In deze bespreking van twee van de vier nieuwe methodes, Sporen en Memo, wordt vooral gelet op de onderdelen die dit jaar voor het examen behandeld worden. Met dank aan Eline Brinksma (van de CSG Beilen) voor haar medewerking aan de MeMo-bespreking.       En verder     Museumnieuws: het RMO           Afscheidsgesprek met VGN-voorzitter Kees Weltevrede           De discussienota Tweede Fase           Boek van de maand: 'Saddam, biografie van een dictator'           Boeken           Kleiokrant   Kleio nummer 3, april/mei 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Het verleden leeft De politiek van de geschiedenis            Frank van Vree              Is het verleden in Nederland dood? "Je kiest daar zelf voor", aldus Frank van Vree, "door je niet bewust te zijn van het feit dat veel van de schoolgeschiedenis nu een 'correcte' lading heeft en dus geen punt van discussie meer is. Zoek je eigen standpunten, ga discussie niet uit de weg en confronteer de leerlingen op die manier met levende geschiedenis."     Het is een onderwerp waar we liever omheen lopen, zo lijkt het. Maar hoezeer we ook ons best doen een getrouw beeld van het verleden te geven, elke voorstelling van de geschiedenis bevat onvermijdelijk politieke dimensies. Dat geldt niet alleen voor schoolboeken, films, monumenten en exposities in verre landen, die worden verscheurd door politieke tegenstellingen of zuchten onder een dictatuur, maar ook voor die van onszelf. De vraag is, of we ons daarover zorgen moeten maken, of dat er andere manieren zijn om daarmee om te gaan. Dit artikel is gebaseerd op de lezing van prof. Van Vree tijdens de geschiedenisdidactiekdagen in Vught. Hij riep de aanwezigen op kritisch te staan tegenover methodes en examenprogramma's, een eigen standpunt niet uit de weg te gaan en zo de leerlingen te confronteren met een levend verleden.        Foto's met een verhaal   Hans Pols     Interview je grootouders over de Tweede Wereldoorlog: Ilse en Sharon van het Penta College deden dat ook. Maar behalve een verslag leverde Ilse ook een hele stapel foto's in - Duitse kiekjes uit de eerste maanden van de oorlog     Twee jaar geleden bracht Ilse Visser, toen een leerlinge uit 3-havo van het Penta College CSG Angelus Merula, een hele stapel foto's uit de Tweede Wereldoorlog mee naar school. Ze had haar grootouders geïnterviewd en bij het verslag daarvan hoorden ook die foto's. Ilse: "Ik moest een werkstukje maken over de Tweede Wereldoorlog en daarvoor moest ik met mijn opa en oma gaan praten over die tijd. Toen zei m'n moeder, omdat ze die foto's had, dat ik het maar dáárover moest gaan hebben ..." Mevrouw de Zeeuw (oma): "En toen kwam ze bij ons en als zij een woord zegt, dan zeggen wij er tien. Dus dat was nogal makkelijk. Ik denk dat ze zich die tijd niet voor kon stellen. Wij hadden dat ook, want als kind deed je dingen waarvan je achteraf pas zegt: o, zat dat zo. Je registreerde dingen die je niet begreep."       Het moeizame gedenken in concentratiekamp Sachsenhausen Verknipt verleden   Hans Moors     Sachsenhausen was het SS-modelconcentratiekamp uit de ring van werkkampen rond Berlijn. Het functioneerde al vanaf 1933 om tegenstanders van het jonge nazibewind in op te sluiten, draaide op volle toeren tot 1945 als leverancier van arbeiders voor de steenfabriek en was tot 1950 het grootste Speziallager van de DDR ter bestraffing van voormalige nazi's. Maar tegelijk sloot men er de tegenstanders van het jonge socialistische bewind op. Hoe en wat herdenk je op zo'n plaats?     Was het niet zo schrijnend, dan zou dit artikel over de vele levens van Sachsenhausen gaan. Maar zo mag je dat niet formuleren. Daarvoor torst de plek teveel pijnlijke herinneringen aan dood en geweld. Tegelijkertijd dient Sachsenhausen nergens anders voor. Het is een plek waar dat verleden levend wordt gehouden. Heel bewust - en met moeite!       Genocide in samenhang bestuderen Gesprek met Johannes Houwink ten Cate   Maria van Haperen en Tineke Bogaerts     De instelling van een nieuwe leerstoel, nee zelfs een heel instituut, komt niet vaak voor in ons vakgebied. Toch heeft de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie en de overheid een dik half jaar geleden het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies in het leven geroepen. Directeur Johannes Houwink ten Cate (46) houdt op 8 mei zijn inaugurele rede. Benieuwd naar wat zijn instituut het Nederlands geschiedenisonderwijs heeft       En verder     Museumnieuws: het Verzetsmuseum in Amsterdam           'Profielwerkstukken' op het Lek en Linge: muziektheater History           Boek van de maand: 'Berlijn. De ondergang 1945' door Antony Beevor           Boeken           Kleiokrant   Kleio nummer 4, juni 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Mediastrijd tussen geloof, hoop en wetenschap De oorlog om Gizeh            Stefan Klein              Fantasie of reële mogelijkheid: is er iets te vinden onder de sfinx? Ja zeker, zegt de zender Discovery. Een in het nauw gedreven wetenschapper slaat terug met National Geographic! Maar raak?     Het Oude Egypte is in de mode. Fantasy en bordspelen vertonen Egyptische trekjes en op kanalen als National Geographic en Discovery worden regelmatig lange series uitgezonden. Hoe moeilijk het is een goede scheiding te maken tussen wetenschap en speculatie leest u in dit artikel. Ook de egyptoloog blijkt gevoelig voor 'politiek'         Boek van de maand Margaretha, een mislukte landvoogdes   Ger van der Drift     Bespreking van Margaretha door Jan Siebelink en interview met de auteur.       Gordiaantje Het stadskasteel blijft Berlijn in bedwang houden   Ton van Zeeland     Naast de gerestaureerde Dom van Berlijn lag vroeger het stadskasteel van de Duitse keizers. Nu is daar het Palast der Republik uit de DDR-tijd met de Marx-Engels-Platz voor defilees. Het gaat verdwijnen voor de herbouw van het stadskasteel. Maar dat was een moeilijk besluit, waarbij allerlei aspecten van het Duitse verleden een rol gespeeld hebben.     'Das Schloss lag nicht in Berlin, Berlin war das Schloss' (Wolf Jobst Siedler). In 1442 verrees in de dubbelstad Berlin/Cölln de eerste versie van het stadskasteel. Het was bedoeld om de opstandige Berlijners in bedwang te houden. Die waren niet erg verheugd over deze geste van de keurvorst uit het huis Hohenzollern. Men probeerde van alles om de bouw te vertragen of te verstoren. Zo kwam de gehele bouwplaats in 1448 onder water te staan, wat niet bevorderlijk was voor de snelle voltooiing van het kasteel - laat staan voor de verhouding met de keurvorst. Uiteindelijk betrok deze in 1551 zijn stadskasteel, dat tot op de dag van vandaag in Duitsland en Berlijn de gemoederen bezig is blijven houden.         Methoden voor de vmbo-bovenbouw - vervolg   René Corbey en Joost Dik     Bespreking van Sfinx en Bronnen     Dit jaar is voor het eerst het landelijk schriftelijk vmbo-examen afgenomen op basis van het nieuwe examenprogramma. Er zijn tot nu toe vier methodes verschenen voor geschiedenis in de verschillende leerwegen. In Kleio 2 werden MeMo en Sporen al besproken, in dit artikel geeft René Corbeij zijn mening over Sfinx en Joost Dik over Bronnen. Er is speciaal gelet op de hoofdstukken die te maken hadden met het afgelopen examen.       Verstandig reageren in zeer emotionele situaties Tegenstellingen in de klas   Hans Kaldenbach     Is het verstandig om bij een conflictueuze twee minuten stilte (dodenherdenking) 250 leerlingen naar de aula te laten komen? Vergroot u daarmee de kans dat er vijftig joelend de ruimte verlaten? Dan kan de herdenking beter in de klas plaats vinden. Maar daar blijf je met hetzelfde probleem zitten. Wat doe je dan? Tips en aandachtspunten voor ingewikkelde situaties.       En verder     Met Euroclio naar Bologna           Boek van de maand door Jan Schipper           Boeken           Kleiokrant   Kleio nummer 5, juli/augustus 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Techniek en geschiedenis            Ger Jan Onrust en Tineke Bogaerts                      Techniek in de Grieks-Romeinse oudheid Tussen paradijs en Prometheus   Anton van Hooff     "Eerst is de Gouden Eeuw ontstaan, die zonder wraak of wetten En van zichzelf rechtschapenheid en eerlijkheid bezat." Zo begint Ovidius (43 v.-17 n.Chr.) in zijn 'Metamorphosen' 1,89 de beschrijving van de paradijselijke oertoestand van de mensheid. Juist zoals in de joods-christelijke voorstelling van de Hof van Eden leefden de eerste mensen in het Gouden Tijdvak, de 'Aurea Aetas', zonder misdaad en arbeid. De zeeën bleven onbevaren. Metaal, het materiaal voor wapens, was even onbekend als oorlog.       Gordiaantje Maatschappijgeschiedenis van de techniek   Dick van Lente en Johan Schot     Dat techniek een grote rol speelt in de manier waarop mensen leven en waarop samenlevingen functioneren is een gemeenplaats. Vanaf de vroegste tijden heeft de mens zijn omgeving, en daarmee zijn leven en dat van zijn medemensen, veranderd met uitvindingen als de landbouw, het schrift, de drukpers en het vliegtuig. Sinds de industriële revolutie is die verandering sneller gegaan dan daarvoor en aan het einde van de negentiende eeuw onderging dit proces opnieuw een versnelling door het intensieve samengaan van wetenschap en techniek in de zogenaamde 'tweede industriële revolutie'. De twintigste eeuw is niet goed te begrijpen zonder enig inzicht in zaken als elektriciteit, de auto, kernenergie en DNA. Techniek verandert de samenleving - maar ook de geschiedschrijving?       Houten schepen, ijzeren mannen   Kees Paul     Een goed schip is de trots van zijn bouwer, zijn eigenaar en van de mannen die er op varen. Een goed schip is de geslaagde oplossing, gevonden door de scheepsbouwmeester, voor de combinatie van een aantal eisen die lastig met elkaar zijn te verenigen: laadvermogen, zeewaardigheid, stabiliteit, snelheid. Niet slagen in het vinden van die goede combinatie betekent het in de waagschaal stellen van levens en goederen, want het water is een vijandig milieu, waarop geen of weinig ruimte is voor mislukkingen of fouten.       Félix Droinet: gasfabrikant en wereldverbeteraar Het licht van de toekomst   Hans Moors     Technologische ontwikkeling anticipeert en reageert op versnellingsfasen in economie en politiek. Nooit is dat zo zichtbaar geweest als in de negentiende-eeuwse samenleving. Het was de eeuw van het ondernemerschap. In beginsel zijn ondernemers georiënteerd op winst. Félix Droinet dacht daar niet anders over. Tegelijkertijd zag hij de armoede en ongelijkheid in Nederland en vond hij het zijn verantwoordelijkheid om daar verandering in te brengen       Industrie en techniek in de klas De jeugd zal het leren ...   Giel van Hooff     "Nederland moet in-du-stri-a-li-se-ren. Daar wordt over gesproken in de Tweede Kamer (...), daar spreekt men over bij de kapper, in de trein, in de huiselijke kring, daar hoort men van via pers en radio.(...) Op haar eigen wijze en met haar bescheiden middelen zal de school mede moeten werken om de kinderen nijverheidsgezind te maken. De werkbank is in het algemeen een betere springplank dan de lessenaar. Mannen als de Van Doorne's en Verolme, die allen in de overall zijn begonnen, zijn er een sprekend voorbeeld van ..." In dit artikel wordt beschreven met wat voor boekjes en platen onderwijzers op de lagere school en de (m)ulo hun leerlingen konden voorlichten over beroep, bedrijf en techniek.       En verder     Museumnieuws: de Cruquius en de moderne tijd           Onderzoek in de eigen omgeving: Treebeek - wonen bij de mijn           Boek van de Maand: zes delen Techniek in Nederland in de twintigste eeuw           Het havo- en vwo-examen van 2003           Boek van de maand door           Boeken           VGN natuurlijk     Het bestuur van de VGN heeft in de maanden april en mei 2003 nagedacht over de vraag: hoe kunnen we zorgen voor een goede, op deze tijd afgestemde communicatie binnen de vereniging en tussen de VGN-leden onderling? We leggen hier onze ideeën voor een eerste reactie aan de leden voor. Deze column willen wij gebruiken om u betrekken bij ontwikkelingen of ideeën die ons inziens van invloed kunnen zijn op het geschiedenisonderwijs en/of de positie van de geschiedenisdocent. In het najaar zal onze aandacht in het bijzonder uitgaan naar de ontwikkelingen in het VMBO. In deze aflevering staat de herziening van de basisvorming centraal.           Kleiokrant Kleio nummer 6, september 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Profielwerkstuk in het Palthe-Huis Een 'meesterproef'            Ruud Olde Dubbelink en Jan Heemstra              Al twee keer werkten leerlingen van 6 vwo van het Twents Carmel College in Oldenzaal in het kader van hun profielwerkstuk aan een tentoonstelling in het historisch museum onder begeleiding van de conservator en hun leraar geschiedenis. Een groot succes.     Vrijdag 18 januari 2003. Een paar uur voor de opening van de expositie 'Nieuwkomers' wordt er in de zaal van historisch museum het Palthe-Huis in Oldenzaal koortsachtig de laatste hand gelegd aan de inrichting van een tentoonstelling, die is samengesteld door leerlingen van het Twents Carmelcollege. Om drie uur moet alles klaar zijn voor de opening. De groep die verantwoordelijk is voor het onderdeel 'De Westfaalse migratie in de achttiende eeuw' vindt het meubelstuk tussen de portretten te kaal. De conservator laat nog vlug een achttiende-eeuwse tafelklok zien. Ja, die moet erop. Dat staat beter. Het groepje leerlingen dat de inrichting van het nagebouwde gastarbeiderskamertje heeft verzorgd, zit op bed te praten. Zij zijn klaar. Om twee uur komt de heer Winkelhuis, wethouder van onderwijs, al kijken. Hij zal de tentoonstelling openen en wil voor die tijd nog met de leerlingen praten. In de keuken is men druk bezig met het maken van de hapjes. Op het kantoor van de conservator zit Merle haar openingsspeech nog eens door te lezen. Martin maakt op de computer nog een laatste tentoonstellingstekst. De video's worden voor de laatste keer getest. Allemaal impressies van even voor de opening van de Carmel-expositie 'Nieuwkomers', een echte 'meesterproef'.       Gordiaantje Prora: een moeizaam monument   Hans Moors     Het voormalige KdF (Kraft durch Freude)-Seebad Prora op het Duitse eiland Rügen, dat nu een aantal musea herbergt en verder bestaat uit niet-afgebouwde of half afgebroken gebouwen uit de nazi-tijd moest 20.000 mensen tegelijk een weekje vakantie bezorgen en op het goede been zetten om hun inspanningen voor het Derde Rijk vol te houden. De geschiedenis van een totalitair Benidorm.       Praktische opdracht met behulp van historische romans Spiegels van de tijd   Ellen Everts-Sweers     Ideetje misschien ...? om leerlingen een PO te laten maken waarbij ze onderzoek doen naar de historiciteit van een bepaald boek?     "We hadden eigenlijk nooit de sfeer gevoeld van de afschuwelijke dingen die er gebeurd zijn in de Tweede Wereldoorlog. Maar doordat we dit boek hebben gelezen, zijn we een stuk wijzer geworden." Als lezen je passie is en als het vak geschiedenis 'het verhaal over mensen in het verleden' is, wat ligt dan meer voor de hand om leerlingen daarmee kennis te willen laten maken?       De vmbo examens geschiedenis 2003 Een zachte landing, maar hoe nu verder?   Huub Kurstjens     "De aankondiging van een 'zachte landing' in een Kleio-artikel is m.i. terecht geweest." Dit was één van de reacties op de vmbo-examens geschiedenis die te lezen viel op de site van de VGN. Mooi, denk je dan, dat is gelukt. Maar komen de examens tegemoet aan de wensen en verlangens van docenten en leerlingen? Zijn ze een weergave van wat het examenprogramma voorschrijft? Is dit de richting waarin het vmbo-examen geschiedenis zich in de toekomst moet ontwikkelen? Hierover gaat dit artikel.       En verder     Boeken           VGN natuurlijk: VMBO-oproep           Kleiokrant           Stofomschrijving 'Met de loep op Lancashire' voor het examen havo en vwo 2004 en 2005           Kern- en verrijkingsdelen voor het centraal examen 2004 vmbo   Kleio nummer 7, november 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Wegversperringen op de route naar vrede De honderdste aanslag            Jan van Oudheusden              Dit nummer van Kleio is voor een groot deel gewijd aan het Midden-Oosten, waar de tweede intifada woedt, Israeli PLO-leiders en anderen vanuit de lucht beschieten en Sharon bouwt aan zijn muur. In dit inleidende artikel poog ik de recente ontwikkelingen rond de 'routekaart naar vrede' in het Midden-Oosten te reconstrueren: de inhoud, de voetangels en klemmen op de lange weg naar vrede, en de sombere vooruitzichten. Mijn bronnen zijn recente krantenartikelen en de website van de NOS.       Opkomst en ondergang van het vredesproces Ongrijpbare vrede   Ruud Hoff     Overzicht van de tot dusver vergeefse zoektocht naar vrede.     Bijna iedereen buiten het Midden-Oosten denkt dat het Palestijns-Israëlische conflict moet worden opgelost door de stichting van een Palestijnse staat naast Israël. In dit artikel geeft Ruud Hoff een overzicht van de tot dusver vergeefse zoektocht naar vrede.       Gordiaantje Herschreven geschiedenis   Lander Corluy     De stem van de New Historians in het Israëlisch-Palestijns conflict.     Menige natie smukt haar verleden op, maakt het beeld van zichzelf fraaier dan het in werkelijkheid is. Vele landen koesteren mythes die de vaderlandse geschiedenis bevolken; deze mythes zijn vertellingen met een beperkte realiteitsbasis, maar ze dienen toch als vitale bronnen voor de nationale eenheid en de morele kracht van een land. De laatste jaren ging er in Israël echter zeer veel aandacht naar de ontkrachting en bediscussiëring van de nationale mythes. Deze discussies kwamen onder meer op gang door de geschriften van de zogenaamde New Historians. Zij staan centraal in dit artikel.       'Tijd voor kwaliteit' De Tweede Wereldoorlog in schoolboeken   Theo van Praag     De laatste tijd staan er verontrustende berichten in de krant over scholieren die docenten verhinderen les te geven over de holocaust. Ook verstoringen van de 4 mei-herdenking en groeiend antisemitisme op school haalden de voorpagina's. Hebben die jongeren dan niets op school geleerd? En moeten docenten er wel in berusten dat zij hun mond beter kunnen houden? In dit artikel staan de resultaten van het onderzoek 'Tijd voor Kwaliteit' centraal en worden geschiedenisdocenten en methodenschrijvers opgeroepen tot actie.       En verder     Goede Midden-Oosten sites           Kleiogesprek met Lily van den Bergh           Antisemitisme in de klas           Kleioskoop: Goodbye Lenin!           Boeken           VGNatuurlijk           Kleiokrant   Kleio nummer 8, december 2003 dinsdag, 4 juli 2006 Met de loep op Lancashire, 1750-1850            Tineke Bogaerts en Huub Oattes              Een van de twee onderwerpen voor het centraal schriftelijk examen geschiedenis in 2004 en 2005 is gewijd aan de ontwikkeling van de katoennijverheid in Lancashire en de gevolgen daarvan voor landschap, economie en samenleving. Het brengt ons in de tijd dat, voor het gevoel van de mensen die toen leefden, er zoveel veranderde dat er niets meer terug te draaien viel. Men ging spreken van een revolutie. In één, soms twee, generaties waren het werk dat men deed, de levensstandaard, de omgeving, de mogelijkheden, totaal veranderd. Soms ten goede, vaak tem kwade. De periode die aan de orde komt en ook in dit themanummer van Kleio wordt uitgewerkt, loopt van 1750 tot 1850, zodat duidelijke verbeteringen door wetgeving en overheidsmaatregelen niet meer meegenomen worden.       Gesprek met de stofomschrijvers              Marian van der Klein, Peter Wester en Chris Keuken beantwoorden vragen van Kleioredacteuren       Gordiaantje Lancashire en de Industriële Revolutie            Boudien de Vries       Innovatie in Lancashire in de achttiende eeuw. Spinners en geleerden            Dick van Lente              Vanaf ongeveer 1800 begonnen Franse en Duitse schrijvers de opkomst van fabrieken in Engeland te vergelijken met de Franse Revolutie. De Franse dichter Lamartine sprak van 'het 1789 van de handel en de nijverheid' en Marx vriend Friedrich Engels vond de industrialisatie van groter wereldhistorische betekenis van de Franse. Sindsdien is de term Industriële Revolutie in zwang geraakt. We zitten er een beetje mee opgescheept. Regelmatig laait de discussie op hoe revolutionair de Industriële Revolutie nou eigenlijk was en of we wel van revolutie moeten spreken. In de stofomschrijving van 'Met de loep op Lancashire' wordt gesproken van een langdurig proces, ook al konden de ontwikkelingen locaal, zoals in Manchester erg snel gaan: een soort compromis tussen wel en geen revolutie dus.       Actief leren met begrippen 'Verboden te zeggen'   Jan de Vries     Hoe vaak gebeurt het niet? Leerlingen leren van een begrip de definitie uit het hoofd. Vervolgens wordt gevraagd, door middel van opdrachten in het werkboek of door een onderwijsleergesprek, voorbeelden van dit begrip geven. Deze haast mechanische aanpak leidt zelden tot het begrijpen van een begrip. De stofomschrijving van 'Met de loep op Lancashire' staat bol van de begrippen, al zijn de meeste niet vet gedrukt. Leerlingen moeten al die begrippen begrijpen en toepassen. In dit artikel wordt een werkvorm beschreven die docenten in staat stelt leerlingen op een actieve manier te laten nadenken over begrippen: 'Verboden te zeggen'.       Een systeem onder spanning en geprovoceerde gezagsdragers op weg naar de polder Het examen havo en vwo van 2003   Stefan Boom     Dit jaar was de kritiek op het examen van de kant van de docenten minder heftig dan het vorige jaar: In het hiernavolgend artikel wordt de kritiek geanalyseerd en wordt nagegaan wat er in de afgelopen jaren is veranderd aan de eindexamens. Verder kijken we voorzichtig naar komende ontwikkelingen.       Katoen in Twente   Marian van der Klein bespreekt enkele mogelijkheden tot vergelijking en het Nationaal Archief kondigt haar website 'ooggetuigen doen verslag' aan.       En verder     Met de loep: wonen op het platteland           Met de loep: een ondernemer en zijn fabriek           Websites voor katoenindustrie en Lancashire           De katernen 'Lancashire' voor vwo en havo           Boeken           Kleiokrant