9 maart 2018, Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem

Thema: Gevoelige geschiedenis in de klas

 

Verschillende verhalen
Onze leerlingen hebben al een hele geschiedenis achter de rug wanneer wij ze in de les ontmoeten. Wanneer in de geschiedenisles bepaalde onderwerpen aan de orde komen, blijkt dat leerlingen verschillende ‘verhalen’ kennen. Spanningen bestaan tussen postkoloniale en nationalistische perspectieven op de Nederlandse koloniale geschiedenis en slavernij; onderwerpen als de Holocaust of de Palestijnse kwestie kunnen antisemitische reacties oproepen, terwijl de geschiedenis van de islam of migratiegeschiedenis evengoed op weerzin kan stuiten.

Het is niet eenvoudig om je als docent boven de partijen te plaatsen en iedere stem aan bod te laten komen. Het is bovendien de vraag of dat gewenst is wanneer interpretaties niet op historisch bewijs gebaseerd zijn, maar zijn ingegeven door onwaarheden of complottheorieën. Lastig is verder dat actuele gebeurtenissen vaak met veel emotie worden beleefd.

Gevoelige onderwerpen in de klas uit de weg gaan is geen oplossing, maar hoe ermee om te gaan? Op dit congres buigen we ons samen over de vraag op welke manier gevoelige geschiedenis een zinvolle en werkbare plek kan krijgen binnen ons geschiedenisonderwijs.

Programma

Vanaf 09:15  Ontvangst en inloop
10:00 Welkomstwoord Openluchtmuseum
Opening congres en aanbieden Bij de Tijd 3 door Ton van der  Schans
10:20 Gijs van Gaans. Waarom zijn controversionele onderwerpen controversioneel?
10:40 Joke van der Leeuw. Geschiedenisonderwijs, wederzijds begrip en tolerantie
11:00 Pauze
11:15 Hester Radstake. Het voeren van moeilijke gesprekken in de klas
11:35 Paneldiscussie met stellingen
12:20 Uitreiking Kleio Klasseprijs door Ben Vriesema, hoofdredacteur Kleio
12:30 Lunch en informatiemarkt
13:30 Workshops ronde I
14:45 Pauze
15:15 Workshops ronde II
16:30 Afsluiting en borrel

Lezingen

Waarom zijn controversiële onderwerpen controversieel?
Gijs van Gaans

Onze wereld toont een groeiende narratieve segregatie: diverse historische narratieven – verhalen die heden, verleden en toekomst zinvol samenbrengen – functioneren naast en los van elkaar. Deze segregatie wordt mede veroorzaakt door een democratisering van de historische narrativiteit: internet en massamedia laten iedereen vrijelijk verhalen creëren en delen, waarbij men de geloofwaardigheid van deze verhalen meer baseert op de mate waarin zij als zinvol worden ervaren en minder op hun wetenschappelijke merites. Dit gegeven bemoeilijkt de klassikale bespreking van controversiële onderwerpen. Leerlingen weten niet hoe daarover met elkaar in gesprek te gaan. In deze lezing verkent Gijs van Gaans verschillende perspectieven en mogelijke antwoorden.

Drs. G.M. Gijs van Gaans (1976) is verbonden aan Fontys Lerarenopleiding Tilburg. Hij werkt zowel bij de opleiding geschiedenis als bij levensbeschouwing. Hij studeerde geschiedenis en religiewetenschappen aan de Radboud Universiteit. Zijn werk spitst zich vooral toe op historisch redeneren – met name met betrekking tot verandering en continuïteit – en een niet-denominatief kennisraamwerk voor het vak levensbeschouwing.


Geschiedenisonderwijs, wederzijds begrip en tolerantie

Joke van der Leeuw

Na de val van het IJzeren Gordijn werd Oost-Europa in sterke mate een (hernieuwd) strijdtoneel van nationale en religieuze belangen. Historische mythes zoals de Servische mythe over de Slag op het Merelveld dreven bevolkingsgroepen uiteen en gaven aanleiding en legitimatie tot oorlog. Tot op de dag van vandaag brengt in Oost-Europa gewapend conflict ook conflict over de interpretatie van het verleden met zich mee. Joke van der Leeuw is een van de grondleggers van EUROCLIO, de Europese vereniging voor geschiedenisdocenten, die veel projecten in Oost-Europa heeft opgezet. Deze lezing is gebaseerd op 25 jaar ‘best practices’ in de omgang met gevoelige geschiedenis.

Joke van der Leeuw-Roord was lid van de Kleio-redactie, voorzitter van de VGN en van de Werkgroep Implementatie Eindexamen Geschiedenis (WIEG) in de jaren tachtig en negentig. Ze was in 1992 de oprichter van EUROCLIO. Ze is tot op heden zeer betrokken bij het Europese onderwijswerk met betrekking tot burgerschapsvorming en levenslang leren.

Het voeren van moeilijke gesprekken in de klas
Hester Radstake

Geschiedenisonderwijs staat niet los van wat er in de wereld om ons heen gebeurt. Dat maakt het ook een belangrijk vak voor burgerschap, waarbij leerlingen zich aangesproken voelen door de dingen die in de samenleving spelen. Tenminste, dat is vaak de gedachte. Het is makkelijker gezegd dan gedaan. Het bespreken van onderwerpen zoals de Tweede Wereldoorlog, kolonialisme en de situatie in Israël-Palestina kunnen gepaard gaan met gevoeligheden, ongenuanceerdheid, en botsingen in de klas. Onderzoek laat zien dat dit veel dilemma’s oproept bij docenten. In deze lezing geeft Hester Radstake een aantal handvatten die helpen om te gaan met deze dilemma’s en maakt ze duidelijk dat investeren in dit thema in de klas veel oplevert.

Dr. Hester Radstake is onderwijskundige en pedagoog. Ze promoveerde op het proefschrift Teaching in diversity, een landelijk onderzoek naar ervaringen van leraren en leerlingen met spanningsvolle situaties in cultureel diverse klassen in het voortgezet onderwijs. Ze werkt in het onderwijs als docent, docenttrainer, onderzoeker en adviseur. Haar kennis en ervaring ligt op het terrein van diversiteit in het onderwijs. Daarbij richt zij zich in het bijzonder op de koppeling van diversiteitsvraagstukken aan burgerschapsonderwijs en het ondersteunen van docenten bij het bespreken van maatschappelijk gevoelige onderwerpen in de klas.

Workshops

U kunt kiezen uit 2 van onderstaande 10 workshops. Lees hier de uitgebreide toelichting op de workshops.

  • Morele dilemma’s in het geschiedenisonderwijs (Paul Glaser en Paul Holthuis)
  • Hoe geef je les over gevoelige onderwerpen in de klas? (Bjorn Wansink)
  • Objecten in perspectief (Geerte Savenije, Albert Logtenberg, Guido Goijens en Pieter de Bruijn)
  • Geschiedenis(onderwijs) als middel voor conflictpreventie? (Steven Stegers)
  • Multiperspectiviteit: grenzen en kansen voor het onderwijs (Maria Grever)
  • ‘Fout’ erfgoed (Joost Rosendaal)
  • Zonder wrijving geen glans (Hester Radstake)
  • Demonstratie en rondleiding Spelend leren over migratie (Maurits van Ravesteyn en Gitta Paans)
  • Rondleiding Gevoelige geschiedenis en de canon (Hubert Slings)
  • Hoe nationaal is de Holocaust? (Marc van Berkel)

De workshops worden elk twee keer gehouden. Op het inschrijfformulier kunt u aangeven welke 2 workshops u wilt volgen. Omdat er beperkte ruimte is, kan het zijn dat u niet bij de workshops van uw eerste voorkeur terecht kunt. Daarom wordt u gevraagd ook twee reservekeuzes op te geven.

Aanmelden

Klik hier om u aan te melden als VGN-lid ( € 195,- )

Klik hier om u aan te melden als niet-lid ( €225,- ) 

Kosten

Deelname aan het congres kost 195 euro voor VGN-leden en 225 euro voor niet-leden. Dit betaal je bij registratie. Wie zich voor 1 maart 2017 aanmeldt als VGN-lid, betaalt ook 195 euro. Aanmelden als nieuw lid kan hier.

Tip: maak gebruik van het nascholingsbudget van je school!

Alle deelnemers ontvangen een nascholingscertificaat t.b.v. het Lerarenregister.

Vragen of opmerkingen?

Over de inhoud en de organisatie: Ton van der Schans, voorzitter VGN: A.A.vanderSchans@driestar-educatief.nl

Over aanmelding en betalingen: Administratiekantoor Henk Adema: henk_adema@hotmail.com