Workshops en lezingen VGN-Congres 2018

De workshops worden elk twee keer gehouden. Op het inschrijfformulier kunt u aangeven welke 2 workshops u zou willen volgen. Omdat er beperkte ruimte is, kan het zijn dat u niet bij de workshops van uw eerste voorkeur terecht kunt. Daarom wordt u gevraagd ook twee reservekeuzes op te geven.

Morele dilemma’s in het geschiedenisonderwijs
Paul Glaser en Paul Holthuis

Een nieuw narratief, ontleend aan het boek Dansen met de vijand, speelt met authentiek beeld en digitaal lesmateriaal in op de persoonlijkheidsvorming van leerlingen PO en VO. De leerlingen doen kennis en inzicht op over verzet en verraad in de Tweede Wereldoorlog. Zij onderzoeken tijdloze morele dilemma’s aan de hand van het aangrijpende en bijzondere oorlogsverhaal van de Joodse danslerares Roosje Glaser. In deze workshop wordt onderzocht wat Roosje ons – docenten en leerlingen – vandaag nog te zeggen heeft.

Paul Holthuis is vakdidacticus geschiedenis aan de lerarenopleiding van de RUG. Paul Glaser heeft diverse bestuurlijke functies vervuld. Na de ontdekking van het oorlogsgeheim van zijn familie besloot hij dat verhaal te verwerken tot een boek.

Hoe geef je les over gevoelige onderwerpen in de klas?
Bjorn Wansink

In deze workshop worden enkele theorieën besproken die ons beter in staat stellen te begrijpen wat er in de klas gebeurt als we te maken hebben met sensitieve geschiedenis en polarisatie. Deze theorieën bieden geen kant-en-klare oplossingen, maar kunnen helpen om problemen die vaak emotioneel zeer beladen zijn, meer analytisch te beschouwen. Hiernaast gaan we aan de hand van het reactie-kwadrant concreet aan de slag met wat de voor- en nadelen zijn van verschillende manieren van reageren op gevoelige onderwerpen in de klas. Deze workshop biedt geen eenduidige oplossingen voor in de klas, maar wel stof tot nadenken.

Bjorn Wansink is vakdidacticus geschiedenis en onderzoeker bij de Universiteit Utrecht.

Hoe nationaal is de Holocaust?
Marc van Berkel

Hoe ‘nationaal’ is de Holocaust eigenlijk? Hoe en in welke mate veranderen geschiedenismethoden mee met de geest van de tijd? Wat betekent dit voor het werk van docenten? Welke hiaten zitten er in geschiedenismethoden? Wat moet er onderdeel worden van ons geschiedenisonderwijs en wat kan er geschrapt worden? In deze workshop wordt antwoord gegeven op deze vragen.

Marc van Berkel is Teacher Trainer History en verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Hij is lid van de Nederlandse delegatie van de International Holocaust Remembrance Alliance.

Objecten in perspectief
Geerte Savenije, Albert Logtenberg, Guido Goijens, Timo Epping en Pieter de Bruijn

In deze workshop bieden we docenten handvatten om leerlingen vanuit meerdere perspectieven een gevoelig onderwerp te laten bestuderen door museumobjecten te gebruiken. Welke vragen kun je stellen om leerlingen hiermee te laten oefenen en inzicht te geven in hoe en waarom een onderwerp eigenlijk gevoelig wordt?

Geerte Savenije doet bij het Research Institute of Child Development and Education van de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar het leren van de geschiedenis. Albert Logtenberg is lerarenopleider en onderzoeker aan het ICLON van de Universteit Leiden. Guido Goijens is lerarenopleider aan de lerarenopleiding geschiedenis van de Hogeschool Rotterdam. Pieter de Bruijn is universitair docent Cultuureducatie en cultureel erfgoed aan de Open Universiteit.

Geschiedenis(onderwijs) als middel voor conflictpreventie?
Steven Stegers

Geschiedenis wordt regelmatig gebruikt als instrument om bepaalde interpretaties van de geschiedenis – die de politici en opiniemakers goed uit komen – op te leggen. Het selectieve gebruik van feiten, bronnen en verhalen, het gebruik van subjectieve taal en redeneren vanuit het perspectief van de groep die zij willen beïnvloeden, wordt door andere groepen – die vaak negatief worden afgeschilderd, of worden weggelaten – als onterecht, of beledigend ervaren. In deze workshop laat het personeel van EUROCLIO zien wat zij concreet doen om deze tendens te doorbreken. Hierbij putten ze uit ervaringen in onder andere voormalig Joegoslavië, de Kaukasus en het Midden-Oosten.

Steven Stegers is programmadirecteur bij Euroclio.

Multiperspectiviteit: grenzen en kansen voor het onderwijs
Maria Grever

Aan de hand van fysieke sporen uit het verleden kunnen we verschillende perspectieven zichtbaar maken en ontdekkend leren bij leerlingen bevorderen. Maar de ‘aanraakbaarheid’ van het verleden kan ook heftige emoties oproepen. Uitgangspunt van deze theoretisch georiënteerde workshop is de rehabilitatie van het ‘object’ en de (on)mogelijkheden om multiperspectiviteit toe te passen. Wat zijn dilemma’s bij de selectie van perspectieven? Wat is nodig voor een zinvolle dialoog?

Maria Grever is historicus. Zij werkt sinds 2000 als hoogleraar Theorie en Methoden van de Geschiedenis en als directeur van het Centrum voor Historische Cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

‘Fout’ erfgoed
Machlien Vlasblom

In Nederland staan veel gebouwen die relateren aan een beladen Tweede Wereldoorlog verleden. De Muur van Mussert in Lunteren, waar NSB-leider Anton Mussert zijn toespraken hield, is zo’n plek. Landgoed Avegoor in Ellecom deed dienst als opleidingsschool voor SS’ers. In Gelderland zijn dit niet de enige plekken. Machlien Vlasblom bracht de Gelderse ‘schuldige’, ‘foute’ en/of omstreden locaties in kaart en is overtuigd van de meerwaarde van beladen erfgoed; ook voor het geschiedenisonderwijs. Aan de hand van verschillende casussen, waaronder de bunker van rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart in Apeldoorn, zal zij hier nader op ingaan.

Machlien Vlasblom is zelfstandig historica met als specialisme de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Na afronding van haar master Holocaust- en Genocidenstudies heeft zij onder meer een aantal jaar gewerkt voor de Anne Frank Stichting en een bijdrage geleverd aan verschillende WO2 gerelateerde projecten. Afgelopen jaar heeft ze het beladen WO2 erfgoed in Gelderland in kaart gebracht voor de stichting WO2GLD. Recent verscheen er in het Geschiedenis Magazine een artikel van haar hand over de bunker van Seyss-Inquart

Zonder wrijving geen glans
Hester Raedstake

De spanning die klassikale gesprekken over maatschappelijk gevoelige onderwerpen kan oproepen kun je gebruiken als uitgangspunt om leerlingen naar een onderwerp te laten kijken. Cruciaal hierbij is de rol van de docent als begeleider van het gesprek. Hoe zorg je ervoor dat alles gezegd kan worden, maar voorkom je escalatie? Voor het begeleiden van een gesprek over maatschappelijk gevoelige onderwerpen bestaat niet één recept. Wel is er een handige systematiek om het gesprek voor te bereiden en bestaan er praktische handvatten voor gespreksaanpakken, mogelijke docentrollen en aandachtspunten bij de uitvoering. In deze workshop gaat u deze handvatten toepassen op een praktijkcasus waarmee u direct aan de slag kunt in uw eigen klas. ​

Hester Radstake is onderwijskundige en pedagoog. Ze promoveerde op het proefschrift Teaching in diversity, een landelijk onderzoek naar ervaringen van leraren en leerlingen met spanningsvolle situaties in cultureel diverse klassen in het voortgezet onderwijs.

Spelend leren over migratie
Demonstratie en rondleiding door Maurits van Ravesteyn en Gitta Paans

Maurits van Ravesteyn en Gitta Paans laten de docenten kennismaken met het schoolprogramma van het Openluchtmuseum. Restart is een game waarbij jongeren zelf ervaren hoe het is om in te burgeren in een land als je de taal niet spreekt en de cultuur je vreemd is. Ook maken ze een korte wandeling door het museum langs de canonvensters over gevoelige geschiedenis. Dat zijn het Indisch Achtererf (Indische Nederlanders), het Turkenpension (geschiedenis van gastarbeid), de Molukse Barak (dekolonisatie, schurende politieke besluitvorming en gijzelingenacties), boerderij Beerta (stakingsverhaal begin 20e eeuw), het Chinese restaurant (immigratie jaren ‘30-‘50) en de koopmanswoning (slavernijverleden).

Maurits van Ravesteyn is afdelingshoofd Educatie en Gitta Paans educator van het Openluchtmuseum.

Gevoelige geschiedenis en de canon
Rondleiding door Hubert Slings

Hubert Slings neemt gasten mee naar de splinternieuwe canontentoonstelling bij het Openluchtmuseum. Met betrekking tot het onderwerp ‘gevoelige geschiedenis in de klas’ komen onder andere de theekoepel met een doorkijkje naar de slavenmarkt, de VOC, het portret van Wilhelmina en Srebrenica in deze interactieve canonwand aan de orde.

Hubert Slings is historisch letterkundige en didacticus en is bij het Nederlands Openluchtmuseum verantwoordelijk voor de museale programmering.