Het PTA en het nieuwe CE op het Vavo

Het nieuwe examenprogramma voor Havo en VWO geschiedenis leidde op het Vavo tot een vergroting van de tijdsdruk. Op de top-opleidingen Havo en VWO moet in acht maanden tijd het gehele examenprogramma worden getoetst. Een zeer compacte uitvoering van het programma was onvermijdelijk.

Nu in 2015 het nieuwe CE geschiedenis wordt ingevoerd wijzigt de indeling van het programma. Wat betekent dit voor onze lespraktijk op het Vavo??

De nieuwe indeling van het programma

In feite verandert er aan de inhoud van het programma weinig. De toetsing van de domeinen A (vaardigheden),  B (de kenmerkende aspecten), C (de thema’s) en D (geschiedenis van rechtsstaat en democratie) blijft onverkort vereist. Alleen de indeling van deze toetsing verschuift. Domein B komt in het CE terecht, met daarin drie (havo) en vier (VWO) historische contexten. Domein C en D worden dat voor het SE gereserveerd en domein A wordt, net als in het huidige programma, aan de andere domeinen gekoppeld.
In het CE wordt de verdeling tussen vragen over de historische contexten en vragen over de niet nader gespecificeerde kenmerkende aspecten ongeveer 60%-40%.
Deze nieuwe indeling heeft dus vooral gevolgen voor het PTA. Maar bij veel van onze collega’s rijst de vraag: hoe bereid ik mijn leerlingen zo voor dat ze op het CE alle 49 kenmerkende aspecten en de historische contexten aan kunnen?

Mogelijkheden om daar praktisch mee om te gaan

Hieronder vindt u een mogelijk oplossing voor een verantwoord PTA. Er zijn vast nog andere oplossingen te bedenken, de commissie Vavo van de VGN houdt zich aanbevolen voor uw suggesties.
De niet nader gespecificeerde kenmerkende aspecten van bijvoorbeeld tijdvak 1 t/m 4 zijn uitstekend te behandelen vanuit thema’s als: machtsverhoudingen in Oudheid en Middeleeuwen , en Levensbeschouwelijke opvattingen in prehistorie en oudheid. Bij vrijwel ieder kenmerkend aspect is op die terreinen wel een voorbeeld te verzinnen, en zo maken leerlingen hun eigen historische context bij die aspecten. De thema’s worden in het SE getoetst en  de leerlingen gebruiken de kenmerkende aspecten, wat zij daarover hebben uitgezocht en de verbanden die ze hebben aangebracht als houvast. Laat ze een dossier/overzicht aanleggen waarmee ze zich op het CE kunnen voorbereiden.
Voor Havo hebben we dan domein C omschreven.
Voor VWO zijn nog twee/drie extra thema’s vereist. Neem daarvoor de historische contexten uit het CE< zoek er niet genoemde kenmerkende aspecten uit de bijbehorende tijdvakken bij en laat leerlingen daarvan voorbeelden uitzoeken die met de context te maken hebben.  Omdat de kenmerkende aspecten vrijwel allemaal met Europese geschiedenis te maken hebben en de contexten over Europa gaan moet dat te doen zijn. Reserveer voor deze thema’s een SE  (geef ze een naam/aanduiding) of laat C/M-leerlingen hun extra thema op een andere manier toetsen (bv via praktische opdracht of essay) en zet de twee overige thema’s in één SE.
Rest nog de geschiedenis van rechtsstaat en democratie. Ook daar zijn kenmerkende aspecten aan te koppelen. Een dossiertoets hoort hier tot de mogelijkheden.

Als u Havo-4 (of Havo Schakel, zoals dat op mijn school wordt genoemd  heeft, moet voor dit schooljaar al in het PTA rekening gehouden worden met het examen. Voor de hand ligt het inoefenen van de kenmerkende aspecten, zodat ze die basiskennis in het examenjaar kunnen gebruiken. Herhalen dus. Wees niet bang voor cumulatieve toetsen. Bij de overgang naar de examenklas mag u van leerlingen verwachten dat ze alle kenmerkende aspecten kunnen toepassen in bekende en onbekende voorbeelden.

 


Ramses Peters

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *