Arbeiders op verschillende afdelingen van Van Thiel schroeven- en schroefboutenfabriek

Op de foto zie je het interieur van een grote fabriekshal. De ruimte staat vol met machines die bedoeld zijn voor het maken van schroeven en bouten. Wat direct opvalt, is het web van drijfriemen aan het plafond. Deze riemen brachten de kracht van een centrale stoommachine of elektromotor over naar de losse apparaten op de werkvloer. Tussen de machines door staan tientallen arbeiders, voornamelijk mannen in werkkleding. De hal is diep en de werkplekken lijken krap, wat een goed beeld geeft van de drukte en de schaal van de productie in die tijd.

Deze bron sluit aan bij de Industriële Revolutie in Nederland. Hoewel de industrialisatie in Nederland later op gang kwam dan in landen als Engeland, veranderde het landschap en de samenleving rond 1900 in hoog tempo. De firma Van Thiel is hier een treffend voorbeeld van. Wat begon als een kleinschalig familiebedrijf, groeide uit tot een grote industriële onderneming: Van Thiel United.

De foto toont de overgang van handwerk naar massaproductie. In de 19e eeuw maakte een smid schroeven nog met de hand, maar in deze fabriek werd dat proces overgenomen door machines. Dit zorgde ervoor dat producten goedkoper werden en op grote schaal beschikbaar kwamen voor de wereldeconomie.

Tegelijkertijd roept dit beeld vragen op over de sociale kwestie. De arbeidsomstandigheden in zulke fabrieken waren zwaar. De foto laat zien dat er nauwelijks afscherming was bij de bewegende delen van de machines, zoals de drijfriemen. Dit zorgde voor een onveilige werkomgeving met veel lawaai en stof. Voor de arbeiders veranderde hun leven ingrijpend: zij waren niet langer eigen baas, maar moesten werken volgens de strikte tijdsschema’s van de fabriek. De concentratie van veel arbeiders op één plek legde ook de basis voor de eerste vakbonden en de strijd voor betere arbeidsrechten.

halve pagina pien kuijpers

Advertentie