In augustus 1945 wierpen de Verenigde Staten twee atoombommen af op Japanse steden—Hiroshima op 6 augustus en Nagasaki drie dagen later op 9 augustus—een historische gebeurtenis die een abrupt einde maakte aan de Tweede Wereldoorlog in Azië. De eerste bom werd gedropt door de B‑29 ‘Enola Gay’ en droeg de codenaam Little Boy. Hij explodeerde op ongeveer 600 meter hoogte boven Hiroshima, waarvan het stadscentrum vrijwel volledig werd verwoest. Naar schatting kwamen tussen de 120.000 en 140.000 mensen om het leven binnen de eerste dagen, met nog veel meer later stervende aan stralingsziekten.
Op 9 augustus werd Fat Man afgeworpen op Nagasaki. Hoewel de stad geografisch kleiner was dan Hiroshima en deels beschermd door heuvels, leidde de inslag tot tienduizend directe doden en tienduizenden extra doden in de weken erna. De gecombineerde humanitaire tol was enorm: naar schatting stierven in beide steden tussen 150.000 en 246.000 mensen, en de bevolking leed langdurige gezondheidsproblemen door straling.
De posities van Hiroshima en Nagasaki. Bron: Roger Paulissen, TracesOfWar.nl.
De keuze voor het gebruik van atoombommen werd onder andere ingegeven door de wens om een geplande invasie van Japan te voorkomen, die volgens Amerikaanse schattingen mogelijk miljoenen slachtoffers aan beide zijden tot gevolg zou hebben. Desondanks bestaat er intens debat over de noodzaak en rechtvaardiging van deze acties. Critici wijzen op de aanwezigheid van burgers als primaire slachtoffers en op het argument dat Japan al verzwakt was, terwijl anderen betogen dat de atoombommen de oorlog verkortten en daarmee levens redden van geallieerde troepen.
Na de bombardementen verklaarde Japan op 15 augustus 1945 zijn onvoorwaardelijke overgave. De formele capitulatie werd op 2 september getekend, waarmee V‑E Day (Victory in Europe Day) werd gevolgd door V‑J Day (Victory over Japan Day).
De gevolgen voor de overlevenden waren hartverscheurend. Mensen die de explosie overleefden, bekend als hibakusha, leden aan brandwonden, stralingsziekten, kanker en psychologische trauma’s. Een deel van hen vertelde jaren later nog over massale verbranding, vallende puinhopen en het verdwijnen van hele buurten. Ook kinderen raakten ernstig gewond door de hitte en straling.
Na de oorlog creëerden Japan en internationale organisaties gedenkplaatsen zoals het Hiroshima Peace Memorial Park en het Nagasaki National Peace Memorial Hall. Jaarlijks op 6 en 9 augustus worden ceremonies gehouden om de slachtoffers te herdenken en wereldwijd oproepen tot nucleaire ontwapening te ondersteunen.
De impact van deze bombardementen reikt verder dan de directe vernietiging. Ze veranderden de publieke opinie over kernwapens, inspireerden literatuur en films (zoals Crabwalk), en bepaalden jarenlang militaire strategieën ten tijde van de Koude Oorlog. Terwijl de publieke steun in de VS aanvankelijk groot was, zijn latere generaties en vooral Europese landen steeds kritischer geworden over de morele en juridische aspecten van de strategische inzet van kernwapens.
Kijk op de site van Traces of War voor veel meer informatie en bijbehorende foto´s over de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Je komt er via de link naar de originele bron.
