Op 1 januari 1835 publiceerde A.J. Bruinsma een reglement voor zijn katoenfabriek. Zo’n reglement hing meestal op een drukke plek in de fabriek, waar iedereen het kon zien.
De fabriek van Bruinsma stond in het dorp Huizum, dat nu een wijk is in de stad Leeuwarden. De fabriek fungeerde als een soort sociale werkplaats, omdat zijn werknemers vooral meisjes uit arme Leeuwarder gezinnen waren. Maar Bruinsma’s onderneming ging in 1839 al failliet.
Het ‘Krantenartikel over katoenfabriek in Leeuwarden’ uit de Leeuwarder Courant (21-01-1835) bevat meer informatie over deze katoenfabriek. Hierin staat onder andere dat de boetes van het reglement in een fonds gestort werden, waarmee zieke werknemers geneeskundige hulp en een uitkering konden krijgen.
Een aantal bepalingen:
Ontslaggronden (art. 1-3): Werknemers worden direct ontslagen bij verzet tegen leidinggevenden, open vuur of roken in de fabriek, bezit of gebruik van sterke drank, en diefstal. Ontslag wegens wangedrag betekent dat iemand nooit meer wordt aangenomen.
Boetes en discipline (art. 4-5): Deelname aan het verplegingsfonds is verplicht. Boetes worden opgelegd voor het ongeoorloofd binnenlaten van derden (1 gulden), te laat komen (1 cent bij 15 minuten, 10 cent bij een uur, 50 cent tot 1 gulden bij een hele dag afwezigheid), het verliezen van pennen (1 cent) en het leveren van slecht werk (1 cent tot 1 gulden).
Controle en veiligheid (art. 6-9): Boetes gaan naar het verplegingsfonds. Verklikkers van overtredingen worden anoniem beloond; valse beschuldigingen worden bestraft met ontslag. Arbeiders mogen machines niet zelf repareren bij schade.
Arbeidsvoorwaarden en beloningen (art. 10-13): Op zon- en feestdagen wordt niet gewerkt. Arbeiders ontvangen ’s ochtends brood met boter/kaas en thee, om 11:00 uur koffie, en om 16:00 uur thee (behalve het ochtendeten in nov-feb). Bij langdurig dienstverband (twee tot tien jaar) zijn er jaarlijkse verlotingen en gratificaties (gouden/zilveren oorijzers voor vrouwen, gouden munten/tientjes voor mannen).
