In de Romeinse tijd woonden mensen niet alleen in steden, zoals Ulpia Noviomagus (Nijmegen) en Forum Hadriani (Voorburg). Een groot deel van de bevolking leefde op het platteland. Deze landelijke nederzettingen bestonden vooral uit woonstalboerderijen, huizen waar de mensen en het vee onder een dak woonden. In 2007 groeven archeologen zo’n nederzetting op bij het Brabantse Someren. In een paalgat van een boerderij vonden de archeologen een grote roestige klomp. Toen zij van deze klomp een röntgenscan lieten maken en de roest lieten verwijderen kwam er een bijzondere vondst tevoorschijn: een set boeien!
Vee of tot slaaf gemaakte?
De boeien werden goed onderzocht en voorzichtig schoongemaakt. Uit het onderzoek bleek dat het voetboeien zijn, specifiek gemaakt om moeilijk te lopen. Voor de pols of hals zouden de ketenen te klein zijn. De boeien zaten vroeger waarschijnlijk aan elkaar vast met een slotstuk. Helaas vonden de archeologen dit slot niet terug. De vondst roept een belangrijke vraag op: wie of wat was vastgeketend met deze boeien? Er zijn twee mogelijkheden: of de boeien zijn gebruikt om vee niet weg te laten lopen of ze zijn gebruikt om een gevangene of tot slaaf gemaakte vast te boeien. Maar omdat de ketenen erg smal zijn, en deze niet om de poten van een dier zouden passen, vermoeden archeologen het laatste…
Slavernij in de Romeinse tijd
Als we het hebben over tot slaaf gemaakte mensen, dan denk je misschien al gauw aan de slavernij en kolonies van de vroegmoderne tijd. Heel terecht, want dit is een onderwerp dat erg leeft in de wereld op het moment. Helaas is slavernij niet alleen iets van deze tijd, maar ook van andere periodes. In de Romeinse tijd speelde slavernij een grote rol in het Romeinse Rijk. Mensen konden op vele manieren tot slaaf gemaakt worden: door oorlog, door verkocht te worden door iemand (of je ouders) of door in slavernij geboren te worden. Tot slaaf gemaakten werden in alle hoeken van het Romeinse Rijk gedwongen tot werk: in Rome, de provincies, maar ook op het platteland in de grensregio’s, zoals Nederland. Tot slaaf gemaakten waren een grote groep van de bevolking van het Romeinse Rijk. In sommige gevallen werden tot slaaf gemaakten vrijgelaten door ‘hun eigenaar’, maar vaak werkten families generaties lang voor hetzelfde huis.