In april 1945 vond de Slag om de Seelower Höhen plaats, een van de laatste grote veldslagen op het Oostfront. De strijd duurde van 16 tot 19 april en vormde de opening van het offensief naar Berlijn. De Seelower Höhen, hoogten gelegen ongeveer 70 kilometer ten oosten van Berlijn, werden wel de ‘poorten van Berlijn’ genoemd. Ze vormden het laatste natuurlijke obstakel op weg naar de Duitse hoofdstad. Duitsland had deze positie goed versterkt en de Sovjets wilden hem snel overwinnen om direct naar Berlijn op te rukken.
Aan Sovjetzijde stond meer dan een miljoen militairen opgesteld, verdeeld over drie fronten, waaronder ook een Poolse legercomponent. Ze beschikten over enorme artillerie- en pantserformatie. De Duitse verdediging was in handen van de 9e Leger onder bevel van generaal Theodor Busse en de befaamde generaal Gotthard Heinrici, die had besloten zich te concentreren op de verdediging van de Seelower Höhen in plaats van het volledige Oder-front.
Situatiekaart van de slag om de Seelower Hohen. Bron: Marcel Kuster, TracesOfWar.
De slag begon op 16 april 1945 met een intens bombardement door zo’n 9.000 artilleriestukken, waaronder massief gebruik van raketlanceerders (Katyusha’s). Binnen het eerste half uur werd meer dan een half miljoen projectielen afgevuurd. Door een slimme tactiek had de Duitse bevelhebber echter zijn troepen al terugtrekken, waardoor ze pas later aangevallen werden. Daardoor liep de vernietigingskracht van het bombardement tegen de eerste verdedigingslijn grotendeels mis en liepen de Sovjets zware verliezen op zodra ze het zwampachtige terrein overstaken en de eerste linie naderden.
Op 17 en 18 april voerden de Sovjets aanvallen uit op verschillende frontsecties, terwijl de Duitse tegenaanvallen vanuit de as van Duitse pantsergrenadiers en SS‑divisies als Nordland en Nederland zwaar weerstand boden. De Sovjets boekten echter terreinwinst dankzij geavanceerde infanterie‑tankcoördinatie en overweldigende numerieke superioriteit. Op de derde dag had de Sovjetmacht de derde en laatste verdedigingslinie doorbroken. De Duitse 9e en delen van de 4e Pantser‑leger waren ingesloten en konden zich geen tegenaanval meer permitteren. Daarmee lag de weg naar Berlijn open.
De verliezen waren omvangrijk: de Sovjets verloren naar schatting 30 000 tot 33 000 man. Sommige bronnen schatten zelfs tot 40 000 verliezen. De Duitsers verloren naar schatting 12 000 man, veel tanks en materieel. Uiteindelijk leidde dit tot de omsingeling van Berlijn en de bittere strijd in Halbe, waarbij de resterende Duitse legereenheden alsnog ten onder gingen of zich overgaven.
Tactisch gezien hadden de Sovjets ruime superioriteit, maar hun bevelvoerder Zhukov werd bekritiseerd omdat hij te weinig rekening hield met de sterkte van de Duitse posities en het terrein. Heinrici had juist zijn linie slim ingericht en bracht het offensief vertraging toe, ondanks enorme numerieke inferieure posities. De gevolgen van deze strijd zorgden ervoor dat de Sovjets de directe weg naar Berlijn konden herstellen en de Duitse hoofdstad konden omsingelen vanaf 23 april.
Tegenwoordig ligt bij Seelow een groot monument en museum ter herdenking van de slag. Daarbij hoort ook een monument voor de duizenden gesneuvelde Sovjetsoldaten. Op het terrein van de Seelower Höhen zijn loopgraven, bunkers en artilleriestukken te bezichtigen die de heftig verdedigde muur laten zien die de Sovjets hebben doorbroken.
Kijk op de site van Traces of War voor veel meer informatie en bijbehorende foto´s over de slag om de Seelower Höhen. Je komt er via de link naar de originele bron.
