Adolf Hitler had al tijdens Operatie Barbarossa ingezet op Lebensraum in het oosten. Na de mislukking van de Slag om Engeland verschoof de focus naar de Sovjet-Unie. De Duitse invasie in 1941 leidde tot enorme verliezen aan beide zijden, maar Rostov en Stalingrad werden strategisch gezien cruciaal om de Volga-rivier te beheersen. In de zomer van 1942 begonnen Duitse troepen hun opmars naar het zuiden van Rusland, met Stalingrad als doel. De stad stond symbool voor Stalin zelf en de controle over de Volga was logistiek en symbolisch van groot belang. De Duitsers veroverden de buitenwijken en richtten zich op de industriegebieden, vooral tankfabrieken en graanopslagplaatsen.
Fall Blau. Bron: Marcel Kuster, TracesOfWar.
De eerste aanval op Stalingrad
Vanaf eind augustus 1942 barstte hevige strijd los langs de rivieroever en door dichtbebouwde wijken. Stadsgevechten – vaak man tegen man – werden typerend: gebouwen, kelders en fabrieken vormden slagvelden. Hierbij speelde de Sovjet-sluipschutter Vasily Zaitsev een legendarische rol.
De strijd om de fabrieken
Belangrijke industriële complexen, zoals de tractor- en tankfabriek, bogen zich op als bolwerken. Beide legers wisselden aanvallen en tegenaanvallen, met enorme verliezen tot gevolg. Door de stedelijke setting vertraagde de Duitse opmars aanzienlijk. Zware artillerie en close-quarters combat domineerden het geweldsbeeld.
De omsingeling van het 6e Leger
Op 19 november 1942 lanceerden de Sovjets onder Operation Uranus een tweevoudige tegenaanval, waarbij de zwakke flankverdediging door Roemeense en Italiaanse troepen werd doorbroken. Deze operatie omsloot het Duitse 6e Leger, onder leiding van veldmaarschalk Paulus, volledig in Stalingrad. Hitler verbood dat ze zich terugtrokken.
Het einde
Onder barre winteromstandigheden leden de omsingelde Duitsers honger en vorstverlet. Pogingen tot luchtbrug en tegenoffensieven vanaf het westen bleken onvoldoende. Op 10 januari begonnen de Sovjets hun finale offensief “Operatie Ring”. Op 2 februari 1943 capituleerde Paulus met wat nog over was van zijn legioen: van de oorspronkelijke circa 300.000 overleefde slechts een fractie.
Nasleep & significatie
Stalingrad werd een keerpunt op het Oostfront. Het was de eerste keer dat een heel Duits leger werd vernietigd en het moreel in Duitsland maakte een diepe val. De slag maakte duidelijk dat Hitler’s strategie van Blitzkrieg in de Sovjet-steppen onhoudbaar was. Voor de Sovjets was het een symbool van opstanding; de stad – later hernoemd Wolgograd – kreeg de eretitel “Held van de Sovjet-Unie”.
Kijk op de site van Traces of War voor veel meer informatie en bijbehorende foto´s over de slag bij Stalingrad. Je komt er via de link naar de originele bron.
